آرشیو
انتخاب نشریه


پرده برداري از بازي مشترک واشنگتن و اروپا
قطعات پازل موشکي غرب در قبال ايران

سعيد سبحاني 
رويکرد موشکي غرب( آمريکا و اروپا) در قبال ايران طي روزهاي آتي و همزمان با اعلام نظر کنگره ايالات متحده در قبال برجام تشديد خواهد شد. در اين ميان تقسيم کار معيني ميان سران آمريکايي و اروپايي صورت گرفته است. اين تقسيم کار،از شهريور ماه امسال و در جريان ملاقات روساي جمهور آمريکا و فرانسه در نيويورک صورت گرفت. منازعه روبنايي و شکلي آمريکا و تروييکاي اروپايي بر سر نحوه تحديد توان موشکي ايران، اساسا اهميتي براي جمهوري اسلامي ايران ندارد. مسئله اصلي اين است که بر سر کليت موضوع ميان واشنگتن و شرکاي اروپايي آن اتفاق نظر وجود دارد. به عبارت بهتر، «جنبه ظاهري» موضوع نبايد دستگاه ديپلماسي و سياست خارجي ما را از توجه به «جانبه ماهوي» و «زير بنايي» موضوع باز دارد. سوال اصلي اينجاست که فرجام تقابل غرب با برنامه موشکي ايران چه خواهد شد؟ اين تقابل طي هفته هاي آتي خود را چگونه نشان خواهد داد و سرانجام اينکه دستگاه ديپلماسي و سياست خارجي کشورمان بايد چه رويکردي در اين خصوص در پيش گيرد؟در اين خصوص نکاتي وجود دارد که لازم است مورد اشاره قرار گيرد :نکته نخست به سخنان اخير رئيس جمهور ايالات متحده آمريکا در خصوص برجام و توان موشکي ايران باز مي گردد.  دونالد ترامپ در سخنراني جنجالي خود عليه توافق هسته اي، خواستار گنجانده شدن موضوع توان موشکي ايران در برجام  به عنوان يکي از پيش شرط هاي حفظ توافق هسته اي از سوي آمريکا شده است. اين موضوع هم اکنون از سوي کنگره آمريکا و اعضاي هر دو حزب دموکرات و جمهوري‌خواه پيگيري مي شود.در اين معادله،‌لازم است تمرکز ويژه اي  روي رفتار ماکرون به عنوان رئيس جمهور فرانسه داشته باشيم. رئيس جمهور فرانسه نيز طي روزهاي اخير بارها نسبت به توان موشکي کشورمان ابراز نگراني کرده و خواستار مذاکره با ايران بر سر اين موضوع شده است. همان گونه که اشاره شد،‌در ملاقات ماه سپتامبر(شهريور ماه) ميان روساي جمهور ايالات متحده آمريکا و فرانسه در حاشيه برگزاري نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد در نيويورک مقرر گرديد تا پاريس فشارهاي خود بر تهران را بابت برگزاري مذاکرات موشکي تشديد کند. اگرچه قبل از اين ديدار نيز مقامات فرانسوي خواستار مذاکره بر سر توان موشکي و دفاعي ايران شده بودند، با اين حال متعاقب اين ملاقات، فشارهاي فرانسه بر سر تحديد توان موشکي و دفاعي کشورمان به صورت تصاعدي و فزاينده افزايش پيدا کرده است. حتي امانوئل ماکرون کار را به جايي رساند که مسئوليت حمله موشکي انصارالله به رياض را به گردن جمهوري اسلامي ايران انداخت و به اين بهانه، از توان موشکي کشورمان به عنوان تهديدي براي امنيت منطقه ياد کرد. بنابراين، مواضع اخير فرانسه در تقابل با برنامه موشکي ايران تصادفي يا اتفاقي نبوده و برگرفته از  تقسيم کاري است که ميان ترامپ و ماکرون صورت گرفته است.بنابراين،‌پاريس و واشنگتن دو بازيگر اصلي در تقابل موشکي غرب با ايران محسوب مي شوند. 
نکته بعدي اينکه فرانسه بار ديگر سعي دارد در تقابل با برنامه موشکي ايران،‌بار ديگر نقش پليس بد را ايفا کند. در جريان برگزاري سلسله مذاکرات هسته اي ميان ايران و اعضاي 5+1 در ژنو و وين، لوران فابيوس وزير امور خارجه فرانسه نقش پليس بد را ايفا کرد و حتي يک بار مانع از انعقاد توافق موقت ژنو ميان طرفين گرديد. هم اکنون، امانوئل ماکرون از سوي ترامپ مامور شده است تا بار ديگر نقش پليس بد را در قبال توان موشکي ايران ايفا کند، با اين تفاوت که هنوز ميز مذاکره اي چيده نشده و در آينده نيز مذاکراتي وجود نخواهد داشت! حتي برخي منابع خبري و تحليلي معتقدند که رئيس جمهور ايالات متحده آمريکا در قبال اين نقش آفريني پاريس، وعده هايي به ماکرون داده است. يکي از اين وعده ها، تجديد نظر در توافق آب‌و‌هوايي پاريس مي باشد. اگرچه مقامات فرانسوي به صورت مستمر تاکيد مي کنند که موضوع توافق آب و هوايي پاريس ارتباطي با موضوعات ديگر در سياست خارجي اين کشور ندارد، اما واشنگتن و پاريس نگاهي مجزا نسبت به پديده هاي جاري در حوزه سياست خارجي خود ندارند.به عبارت بهتر، ما هم اکنون شاهد شکل گيري نوعي معامله سياسي ميان دو کشور آمريکا و فرانسه هستيم. 
نکته بعدي ، به مواضع مشترک کبوترها و بازهاي آمريکايي در تقابل با برنامه موشکي ايران باز مي‌گردد. نبايد اين مسئله را فراموش کرد که در واشنگتن، موضوع اعمال محدوديت‌هاي موشکي عليه ايران در دوران هر دو دولت قبلي و فعلي اين کشور ( اوباما و ترامپ) مطرح بوده است. در جريان برگزاري مذاکرات هسته اي ميان ايران و اعضاي 5+1 بين سالهاي 1392 تا 1394، جان کري وزير امور خارجه سابق ايالات متحده نيز خواستار گنجاندن موضوع توان موشکي ايران در برجام بود. حتي کار به جايي رسيد که مذاکرات مسقط در سال 1393 به دليل اصرار طرف آمريکايي بر سر اين موضوع با شکست مواجه شد. «ريچارد نفيو» عضو تيم مذاکره کننده هسته اي آمريکا  که از وي به عنوان معمار تحريم‌هاي ايران نيز ياد مي شود، اخيرا تاکيد کرده است که واشنگتن در آن دوران پس از اينکه نسبت به شکست مذاکرات (در صورت اصرار بر سر گنجاندن موضوع توان موشکي ايران در برجام) اطمينان پيدا کرد، ناچار شد از مواضع خود در اين خصوص عقب نشيني کند. با اين حال وي پيشنهاد داده است که در برهه فعلي مي توان بر سر موضوعاتي مانند توان و برد و حتي تعداد موشک هاي ايران وارد مذاکره شد! از اين رو ميان دموکرات ها و جمهوري خواهان آمريکا بر سر تقابل موشکي با ايران کمترين اختلاف نظري وجود ندارد. حدود يک ماه قبل نيز مجلس نمايندگان آمريکا قطعنامه اي را تحت عنوان «قانون اجرايي برنامه موشکي بالستيک ايران و تحريم هاي بين المللي» را با اکثريت آرا به تصويب رساند. نکته قابل توجه در اين خصوص، همراهي مطلق دموکرات هاي کنگره با جمهوري خواهان بود، به گونه اي که حتي يک نفر از اعضاي دموکرات مجلس نمايندگان آمريکا با اين موضوع مخالفت نکرد.در حال حاضر،‌سناتورهاي هر دو حزب اصلي آمريکا در صددند به هر نحو ممکن، مانع از تداوم قدرت موشکي ايران شوند. افرادي مانند ريچارد نفيو عضو تيم مذاکره کننده هسته‌اي آمريکا که ظاهرا به حزب دموکرات تعلق دارند، هم اکنون همکاري هاي گسترده اي را با حزب جمهوريخواه و دولت ترامپ بر سر نحوه گنجاندن موضوع توان موشکي ايران در برجام دارند. اخيرا قانون موسوم به «اجراي تحريم‌هاي موشک‌هاي بالستيک و بين‌المللي ايران» در مجلس نمايندگان آمريکا با 423 راي موافق به تصويب رسيد. اين به معناي اتفاق نظر هر دو حزب اصلي آمريکا مبني بر مهار توان موشکي ايران همگام با اعمال محدوديت‌هاي هسته‌اي عليه کشورمان است. قطعنامه 1698 که از حمايت کامل دموکرات‌ها و جمهوري‌خواهان در سناي آمريکا نيز برخوردار است، تلاشي هدفمند از سوي کنگره آمريکا براي تکميل برجام با چاشني توان موشکي ايران محسوب مي‌شود.
نکته ديگر اينکه در ماه دسامبر، کنگره نظر خود را در خصوص برجام اعلام خواهد کرد. اگرچه ممکن است آمريکا در خصوص موضوعاتي مانند پايان محدوديت‌هاي زماني برجام و .....تعديل‌هايي در رفتار خود صورت دهد، اما در قبال  موضوع توان موشکي ايران،‌سناتورها و اعضاي مجلس نمايندگان ايالات متحده آمريکا با يکديگر متفق القول هستند. با اين حال هر گونه اقدامي در اين خصوص،‌به مثابه نقض آشکار برجام از سوي آمريکا و خروج اين کشور از توافق هسته اي تلقي خواهد شد. بديهي است  اساسا واشنگتن حق ايجاد پيوند ميان موضوع توان هسته اي و موشکي ايران را ندارد. 
لازم به ذکر است که رئيس جمهور ايالات متحده آمريکا همچنان با اعضاي کنگره و شرکاي اروپايي خود مشغول لابي در خصوص برجام است .ترامپ  به صورت مشخص در صدد تغيير برخي مفاد توافق هسته اي با ايران بر آمده است. اين موارد به صورت عمده عبارتند از اينکه آژانس بين المللي انرژي اتمي بتواند به بهانه بازتفسير بند «تي» ضميه اول توافق هسته اي، به اماکن نظامي در ايران دسترسي کامل داشته باشد.همچنين ترامپ اعلام کرده است که تاريخ انقضاي اعمال برخي محدوديت هاي هسته اي 
عليه برنامه هسته اي ايران  بايد از بين رفته و اين موارد، به محدوديت هاي دائمي تبديل شوند. در اين خصوص لازم است بند موسوم به غروب آفتاب Sunset) ) مورد بازبيني و تغيير قرار گيرد.فراتر از اين دو موضوع، ترامپ در صدد است  موضوع توان موشکي ايران در قالب يک الحاقيه، به توافق هسته اي پيوست شود يا ترتيبي اتخاذ شود که توان  موشکي ايران به صورت موازي با برجام، محدود شود.
صورتبندي «تقابل موشکي غرب با ايران» بر خلاف آنچه تصور مي شود، چندان دشوار نيست. ايالات متحده آمريکا و تروييکاي اروپايي جهت مقابله با توان دفاعي و موشکي ايران وارد معامله شده اند. واشنگتن و پاريس دو بازيگر اصلي آن سوي معادله هستند، ضمن آن که لندن و برلين نيز از قبل در اين خصوص به کاخ سفيد و کاخ اليزه چراغ سبز نشان داده اند. بنابراين، در بعد ماهوي موضوع، ميان واشنگتن و تروييکاي اروپايي اتفاق نظر وجود دارد. با اين حال در بعد ظاهري و شکلي موضوع، ميان آمريکا و متحدان آن تنها يک اختلاف وجود دارد: ترامپ معتقد است که توان موشکي ايران بايد در ذيل برجام و در ارتباط با سند توافق هسته‌اي گنجانده شود. اين در حالي‌است که تروييکاي اروپايي و دموکرات هاي آمريکا معتقدند موضوع توان موشکي ايران بايد به عنوان يک موضوع جداگانه و در قالب توافقي ثانويه منعقد شود. بوريس جانسون وزير امور خارجه انگليس و زيگمار گابريل وزير امور خارجه آلمان نيز به مقامات آمريکايي اعلام کرده اند که تلاش براي تغيير برجام از طريق يک  الحاقيه  (که شامل توان موشکي ايران نيز شود) امکانپذير نيست، اما مي توان در قالب توافقي ثانويه (برجام 2) اين اقدام را صورت داد. حتي افرادي مانند رکس تيلرسون وزير امور خارجه آمريکا نيز با اين ايده موافق هستند، با اين حال سناتورهايي مانند تام کاتن و سياستمداراني مانند نيکي هيلي همچنان با آن مخالفت مي کنند.با اين حال اساسا مشخص نيست که موضوع توان موشکي ايران قرار است چگونه از سوي سناتورهاي کنگره و مقامات کاخ سفيد مطرح يا در برجام گنجانده شود! ريچارد نفيو در اين خصوص توصيه کرده است که ايالات متحده آمريکا و تروئيکاي اروپايي بايد  بر سر «برد موشک‌ها»، «وزن کلاهک‌ها» و «تعداد موشک‌هاي تحت مالکيت ايران» با کشورمان وارد مذاکره شوند. حتي آنها بر سر اتخاذ راهبرد دووجهي (چماق و هويج) در اين‌باره با يکديگر به توافق رسيده‌‌‌اند.با اين حال، جمهوري اسلامي ايران هر گز چنين مذاکره‌اي را قبول نخواهد کرد. مذاکره بر سر توان نظامي و دفاعي کشورمان اساسا امکانپذير نيست. 
آنچه مسلم است اينکه تنها راه ممکن براي خنثي‌سازي هر گونه اقدام آمريکا و متحدان اروپايي آن عليه توان موشکي ايران، مخالفت مطلق با هرگونه مذاکره موشکي با آنها و از سوي ديگر، تقويت روز افزون توان دفاعي کشورمان است. همچنين تروييکاي اروپايي نيز بايد بابت بازي در زمين ايالات متحده آمريکا مورد بازخواست جدي دستگاه سياست خارجي کشورمان قرار گيرند. در اين خصوص دستگاه سياست خارجي کشورمان بايد مدبرانه و قاطعانه عمل کند. بديهي است که تنها موضع مورد قبول و قاطعانه در اين خصوص، تقويت توان دفاعي و موشکي کشورمان مي باشد. همچنين دستگاه سياست خارجي کشورمان بايد از اتحاديه اروپا بخواهد تا مواضع خود را در اين خصوص شفاف سازد....

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9097/1/3862/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha