آرشیو
انتخاب نشریه


در آغاز سال 1592 ديلمي يا گالشي؛
آتش نوروز بل در روستاي آسيابر

حسين مهدوي آسيابر
اخيراً بازماندگان سرزمين ديلم در آغاز سال جديد ديلمي يا گالشي آتش نوروز بل را در دهستان آسيابر سياهکل برافروختند .
جمعيت بي شماري از مناطق اطراف شهر ديلمان  در 25 مرداد
ماه سال جاري با حضور در اين مراسم در کنار موسيقي و آواهاي محلي خود بعد از جشني مفصل، پرده از آييني کهن به نام نوروز بل، برداشته و آتش را در يکي از بلندي هاي
محل  خود  برا فروختند. اين آيين کهن ريشه در عمق تاريخ و فرهنگ اين سرزمين دارد و يادگاري از اقوام ساکن در اين خطه است که با برافروختن شعله هاي سرخ آتش بر فراز قله ها، خبر از آغاز سالي نو و روند جديدي از زندگي مي دادند.
نوروز ديلمي يا گالشي از نيمه دوم مرداد شروع مي شود و مدت آن 12 ماه سي روزه است. به اضافه پنج روز که به آن پنجک مي گفتند.
در راستاي زنده نگاه داشتن اين رسم ديرين، اهالي دهستان آسيابر در کنار توجهات مسئولين دهياري آسيابر و بخشدار ديلمان، در 25 مرداد اين رسم کهن را در کنار بازار  قديمي خود بر پا کردند. 
بازار مذکور با مغازه هاي چوبي کاهگلي خود از مکان هاي قديمي اين دهستان محسوب شده و در راستاي توزيع اقلام متنوع در دهه 50 روستاهاي اطراف خود را تحت پوشش قرار مي داد.
برگزار کنندگان آيين نوروز بل با گشايش موقت بازار قديمي آسيابر، ياد صاحبان  مغازه هاي آن را که امروز در ميان جمع نيستند گرامي داشتند.
برپايي موزه مردم شناسي، يکي ديگر از برنامه هاي اين مراسم بود که براي اولين بار در آن نسخه خطي قرآن و نگاره زيبا، نامه هاي دستنويس و جالب از 1300 تا 1360، پاسخ نامه امام خميني (ره) به درخواست مردم دهستان آسيابر با دستخط مرحوم حاج سيد احمد خميني و لوازم و آلات کار و زندگي مردم در يکي از مغازه هاي قديمي آن که در گذشته زنده ياد ابراهيم محمديان در آن فعاليت داشت، در ديد عموم قرار گرفت. 
در اين ميان افراد  کهنسال، دوران کودکي و نوجواني خود را به خاطر آوردند و حس و حال خوشي در وجودشان ايجاد شد.
آنچه بيش از همه جلب توجه مي کرد جنبه مردمي اين جشنواره بود که برگزاري آن به طور خودجوش توسط اهالي آسيابر صورت گرفته بود و در آن از هيچ کمک دولتي
بهره مند نشده بودند.
در اين مراسم دکتر طالع ماسوله، مشاور سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري کشور طي سخناني بر اهميت احياي سنت هاي مردم منطقه و شناخت تاريخ مردم گيل و ديلم تاکيد کرد و با انتقاد از ويلاسازي در اين منطقه زيبا و از بين بردن خانه هاي قديمي گفت: نبايد اجازه دهيد افرادي از مکان هاي ديگر در کنار خانه هاي زيباي سنتي شما ويلاهاي کاريکاتوري بسازند و معماري ساختمان هاي محلي  شما را از بين ببرند. توريست براي ديدن آثار تاريخي و قديمي شما به منطقه سفر مي کند نه براي ديدن ويلاهاي بي هويت، ويلاهايي که شکل معماري گذشته را از بين خواهند برد. در ماسوله حتي يک ويلا ساخته نشده ولي امروز به يکي از مهم ترين قطب هاي بين المللي گردشگري جهان تبديل شده است که سال گذشته چهارميليون گردشگر از آن ديدن کردند. اگر شما هم مي خواهيد سنت هاي اين منطقه احيا و به جاذبه هاي گردشگري تبديل شود و ماسوله ديگري در اين منطقه بسازيد، بايد بازار قديمي آسيابر را بازسازي و بار ديگر احيا کنيد.
دکتر عليرضا کشور دوست پژوهشگر فرهنگ گيل و ديلم طي گفت‌‌وگويي با خبرنگار ما در باره جشن نوروز بل گفت: تاريخ نوروز بل يا تاريخ نوروز ديلمي و گالشي، شاخه اي از تاريخ يزدگردي است که اين تاريخ قديمي ترين تاريخ دنيا محسوب مي شود و پيش از اسلام ديلمي ها در مرداد ماه موسم دروي محصول، آن را جشن مي گرفتند.
نوروز ديلمي بر چهار پايه استوار است که شرح آن بدين شکل است:
- خورشيد در نيمه مرداد به اوج گرمي مي رسد تا همه موجودات عالم از آن بهره ببرند.
- سر گالش (چوپانان ارشد) که  همه کاره آن زمان محسوب مي شدند. گالش از نظر لغوي به اين معناست:
 گال = گِل، گيل (قوم کيل) - اَش = جايگاه گيلاني ها - گيلان = سرزمين گِل.
- آتش که  گرما و روشنايي از ويژگي اصلي آن است. در آستانه نوروز بل، سرگالش وقتي هوا رو به تاريکي مي رفت با پوشيدن «شولا» در بالاترين نقطه محل، آتش نوروزي را برمي افروخت تا بدين وسيله زمان کوچ را به اطلاع عموم برساند. همچنين آتش نويدي بود براي برداشت محصولي 
پر بار. مضاف بر اين هواشناسي سال جديد نيز از روي همين آتش پيش بيني مي شد. به اين ترتيب که اگر شعله آتش به سوي کوهستان برود، زمستان جلگه (قشلاق) خوب خواهد بود و اگر شعله به سوي جلگه برود، زمستان سختي در انتظار مردم ساکن بود. 
- برداشت محصولات که نتيجه آن به ثروت رسيدن مردم بود و با شروع سال ديلمي جديد قادر بودند ضمن دادن خراج به مالکين، لباس نو بخرند و البسه کهنه خود را به هنگام اجراي مراسم نوروز بل داخل آتش بسوزانند.
شعري که توسط مردم  در مراسم زمزمه مي شود:
گروم گروم گروم بل (با صداي پر هيبت سوختن هيزم و برکشيدن شعله)
نوروز ما و نوروز بل (نوروز ماه و شعله آتش نوروزي)
نو سال ببي، سال سو (سال تازه باشد و سال روشنايي)
نو بدي خؤنه واشو (تازه باشد و تازه شود و خانه آباد و با برکت)
پس از شعر خواني همگي سال نو را به هم تبريک مي گفتند: «نوروز بل مبارک ببي»، «نو سال ببي سالسو» و همه اهالي يکديگر را در آغوش گرفته و با يکديگر روبوسي مي کردند.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9303/6/36934/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha