آرشیو
انتخاب نشریه


احتجاج امام علي (ع) به غدير

علامه سيد جعفر مرتضي عاملي
* اشاره:
در طول تاريخ دشمني هاي مختلف و متنوعي با واقعه غدير خم شده تا شايد بتوانند اين خورشيد نوراني را کم سو بنمايانند که هماره با شکست مواجه شده اند و اکنون با گذشت بيش از چهارده قرن، همچنان افراد بسياري از پرتوهاي نوراني اين چراغ پرفروغ بهره مند مي گردند. يکي از شبهاتي که نزد برخي جلوه نموده اين است که اگر ماجراي غدير واقعيت داشته و روايت غدير صحيح است، چرا در احتجاجات حضرت امير (عليه السلام) اشاره اي به اين موضوع يافت نمي شود؟ زيرا مسلماً اولين کسي که مي بايست آن را مستمسک قرار دهد و براي دفاع از ولايت و حقانيت جانشيني حضرت علي (عليه السلام) از آن بهره ببرد، خود آن حضرت است.
علامه سيد جعفر مرتضي عاملي، در سي و دومين جلد از کتاب گرانسنگ خود: «الصحيح من سيرة النبي الاعظم (صلي الله عليه و آله)» به طور مفصل (از صفحه 66 تا 105) درباره اين موضوع، صحبت نموده اند که در اينجا چکيده اي از آن را تقديم خوانندگان عزيز مي کنيم. اميد که مايه جلب رضايت مولايمان حضرت صاحب الامر(عليه السلام) را فراهم آورد؛
منظور از احتجاج، تأييد گرفتن از شاهدان يا مطلعان از يک ماجرا با گواه قرار دادن خداوند است که مثلاً شما را به خدا قسم مي دهم که آيا شما در فلان مکان، شاهد بهمان ماجرا نبوديد يا فلان مطلب خاص را نشنيديد يا از آن اطلاع نداريد؟
در پاسخ به پرسش طرح شده، ذکر چند نکته ضروري است:
1- با توجه به منابع موجود، اکثر قريب به اتفاق علماي سني به اين حديث تصريح نموده اند. 
وقتي همه از اين حديث مطلع باشند و ده ها هزار نفر در روز غدير آن را از پيامبر اکرم 
(صلي الله عليه و آله) شنيده باشند ديگر چه نيازي به احتجاج است؟ زماني براي اثبات مدعا افراد متوسل به احتجاج مي شوند که برخي از مطلبي باخبر باشند و برخي ديگر از آن بي اطلاع. در چنين شرايطي از تأييد افراد با اطلاع براي مجاب کردن دسته بي اطلاع استفاده مي شود. در حالي هزاران تن از افراد مسلح بني اسلم، آن فجايع پس از سقيفه را به بار آوردند و بعضي به پيامبر (صلي الله عليه و آله) به ناروا گفتند در بستر بيماري هذيان مي گويد که همگي هفتاد روز پيش از، از دست دادن رسول خدا (صلي الله عليه و آله)، در روز غدير پس از شنيدن صحبت هاي آن حضرت با اميرالمؤمنين (عليه السلام) بيعت کرده بودند.
2- اينکه در منابع تاريخي صحبت از احتجاجات اميرالمؤمنين (عليه السلام) و حضرت زهرا (سلام الله عليها) به ميان نيامده، هرگز دليل اين اين نيست که واقعاً ايشان هيچ گاه به اين موضوع احتجاج نکرده باشند و اين موضوع در تاريخ اتفاق نيفتاده باشد؛ بخصوص که همگي از دشمني با حضرت امير (عليه السلام) در طول تاريخ و خصوصاً مورخان متاثر از باورهاي مذهبي و فرقه اي اطلاع داريم. طبيعي است که هر آنچه در راستاي احقاق حق ايشان 
مي تواند مورد استفاده و تمسک قرار گيرد، از مجموعه منابع و آثار حذف و طرد شود. اقرار اهل سنت به اين موضوع تمام پايه هاي عقيدتي و مستندات تاريخي آنان را سست مي کند و از همين رو بسيار طبيعي است از نقل مطالبي که حقانيت ولايت علوي را ثابت مي کنند طفره بروند. جالب است بدانيم که زهري، محدث معروف شام تصريح کرده که فضائلي از علي (عليه السلام) مي دانم که اگر بر زبان بياورم حتماً مرا خواهند کشت.
3- حقانيت غدير و روايت غدير تنها با احتجاج ثابت نمي شود و احتجاج نکردن دليل بطلان موضوع نيست؛ آن دسته از اهل سنت که غير اين را ادعا کرده اند خود بايد براي اثبات مدعايشان دليل بياورند، بخصوص که دلايل مخالفان آنان از استحکام و قوت بيشتري برخوردار است.
4. موارد متعددي را در منابع شيعي و سني مي توان يافت که به احتجاجات اميرالمؤمنين (عليه السلام) و حضرت زهرا(سلام الله عليها) اشاره شده است که اين نيز يکي ديگر از دلايل اثبات غدير است؛ از آن جمله مي توان به موارد ذيل اشاره کرد:
* احتجاجات اميرالمؤمنين (عليه السلام) و حضرت زهرا (سلام الله عليها) به حديث و ماجراي غدير:
1- به هنگام بيعت با ابي بکر: در اين هنگام حضرت، ابتدا به بيعت ابوبکر با ايشان اشاره نمودند که منظور همان جريان غدير خم است، سپس به بيانات رسول خدا (صلي الله عليه و آله) در تبوک، غدير و... احتجاج کردند.
2- در روز شورا (براي انتخاب جانشين خليفه دوم): در اينجا حضرت امير (عليه السلام) به عبارات خطبه نبوي (صلي الله عليه و آله) در غدير (من کنت مولاه...) اشاره نمودند.
3- در دوره خلافت عثمان: روزي در حضور بيش از دويست نفر به روز غدير و نداي نبوي (صلي الله عليه و آله) به ولايت علوي احتجاج کردند.
4- در کوفه (پس از سال 35 هجري): اين احتجاج پس از اتهام به آن حضرت مبني بر مقدم داشتن ديگران بر رسول خدا (صلي الله عليه و آله) انجام شده که اکثر حاضران و بنا بر برخي نقل ها به استثناي تنها سه نفر، همگي شهادت دادند که در غدير بوده اند و آن خطبه را در اثبات خلافت علوي شنيده اند.
5- به هنگام خروج از قصر: عده اي سوار، به آن حضرت با عبارت «السلام عليک يا مولانا و رحمة الله و برکاته» سلام کردند و ايشان با استناد و احتجاج به ماجراي غدير و تأييد سيزده يا دوازده صحابي حاضر در جمع، بر اين عبارت صحه گذاشتند.
6- در جنگ جمل و به هنگام گفت و گو و احتجاج با طلحه.
7- در جنگ صفين در حضور دوازده تن از بازماندگان جنگ بدر.
8- احتجاج حضرت زهرا (سلام الله عليها) با غاصبان حقشان.
همچنين امام حسن (عليه السلام) پس از صلح اجباري با معاويه و نيز حضرت سيدالشهداء (عليه السلام) در خطبه خود در منا، متذکر غدير شده و بدان احتجاج نموده اند.
* احتجاج و استشهاد ديگران به حديث و ماجراي غدير:
در ميان ديگر صحابه و مشاهير مسلمانان احتجاجاتي به غدير در منابع ذکر شده که برخي از آنان را با هم مرور مي کنيم:
1- عبدالله بن جعفر (همسر حضرت زينب کبري سلام الله عليها) با معاويه. 2- عمروبن عاص همداني. 3- عمرو عاص با معاويه. 4- عمارياسر با عمرو بن عاص. 5- اصبغ بن نباته در مجلس معاويه. 6- جواني با ابوهريره در مسجد کوفه. 7- مردي با زيد بن ارقم. 8- شخصي عراقي با جابر بن عبدالله انصاري که ذهبي حديث را حسن و به شدت عالي با متني متواتر خوانده است. 9- قيس بن سعد با معاويه. 10- دارميه حجونيه با معاويه. 11- عمرو اودي با جمعيتي که به اميرالمؤمنين (عليه السلام) دشنام مي دادند. 12- استشهاد عمر بن عبدالعزيز به حديث غدير. 13- استشهاد زريق غلام امير المؤمنين (عليه السلام) براي عمرو بن عبدالعزيز. 14- احتجاج مأمون به حديث غدير در بين فقهايي که اسحاق بن ابراهيم و يحيي بن اکثم در ميان آنان بوده اند.
لازم به ذکر است در نسخه هاي اخير برخي کتاب ها مانند «المعارف» ابن قتيبه دينوري و نيز «تاريخ يعقوبي» برخي از عبارات فوق حذف يا تحريف شده اند.
* منبع: ماهنامه موعود

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9299/6/35309/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha