آرشیو
انتخاب نشریه


هشداري در خصوص افزايش سن ازدواج و تجرد قطعي
دغدغه‌اي به نام سن ازدواج

نجمه الحسيني
هر از گاهي در رسانه ها خبرهايي در خصوص سن ازدواج،کاهش يا افزايش آن منتشر مي شود.با توجه به اهميتي که مقوله ازدواج در فرهنگ ايراني اسلامي دارد طبيعتا مواردي که به اين سنت مرتبط مي شود نيز اهميت پيدا مي کند.يکي از موضوعات مطرح در اين باره افزايش سن ازدواج و افزايش تجرد قطعي در کشور است که برخي نسبت به آن اظهار نگراني کرده اند
و برخي هم آن را طبيعي دانسته اند.
محمد اسماعيل مطلق رئيس مرکز سلامت خانواده، جمعيت و مدارس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي مي گويد:"سن ازدواج در ايران در يک دهه گذشته بين 4 تا 6 سال در استان‌هاي مختلف افزايش يافته و بيشترين رشد در تهران بوده است.گزارش هايي
که در برخي رسانه هاي معاند درباره کاهش سن ازدواج در ايران منتشر شده صحت ندارد، افرادي مغرض مي روند و مثلا در يک روستاي دورافتاده يک استان محروم آماري از کاهش سن ازدواج به دست مي آورند و بعد آن را به کل کشور تعميم مي دهند در حالي که چنين مسئله اي در کشور موضوعيت ندارد.مسئله اي که امروز در کشور با آن مواجه هستيم، افزايش سن ازدواج است که در اکثر استان ها با آن مواجه هستيم. به طور کلي سن ازدواج در هر استان هر ميزان که بوده، بين 4 تا 6 سال در يک دهه گذشته افزايش يافته که بيشترين آن در استان تهران بوده و ميانگين سن ازدواج در اين استان 6 سال بيشتر شده است."
اما از سوي ديگر رئيس انجمن مددکاري ايران مصطفي اقليما نيز با اشاره به اينکه بالا رفتن سن ازدواج دختران در کشور به هيچ عنوان نگران کننده نيست، مي گويد:"اوضاع امروز جامعه، ادامه تحصيل، يافتن کار و ... از جمله عواملي هستند که باعث
مي شود سن دختران و پسران براي ازدواج افزايش پيدا کند اما در صورت انتخاب صحيح، اين امر مشکلي براي آنان ايجاد نمي کند.بر اساس آمارهاي ارائه شده توسط سازمان ثبت احوال، در حال حاضر سن ازدواج دختران به 28 سال و پسران به 30 تا 35 سال افزايش پيدا کرده است."
در مطالعات كلان نگر مهم ترين شاخصي كه در دسترس پژوهشگران قرار دارد، تحقيقات تجربي و نظرسنجي هاي انجام شده در زمينه هاي موردنظر است.پژوهش ها نشان مي دهند در كشورهاي در حال توسعه و از جمله ايران، متوسط سن براي ازدواج جوانان در دهه هاي اخير افزايش يافته است.به عنوان مثال، پژوهشي در اين خصوص حاكي از آن است كه ميانگين سن ازدواج در ايران براي پسران در سال هاي
 1354، 25 سال بوده است، در حالي كه بعد از آن (به جز در سال 1365) اين روند افزايش داشته است.اين تحقيق نشان داده است سن ازدواج دختران از سال 1354 تا 1380 به طور مداوم سيري صعودي داشته است.تحقيقاتي چند كه جنبه نظرسنجي دارند نيز افزايش سن ازدواج را نشان داده اند. نظرسنجي هاي
انجام شده اخير در تهران حاكي از آن است كه جوانان پسر، سن ايده آل براي ازدواج را بالاي 26 سال مي دانند. اين امر بالا رفتن سن ازدواج را نسبت به فضاي سنّتي جامعه، كه معمولا ازدواج ها زير 20 سال انجام مي شده، نشان مي دهد. سن ازدواج براي دختران در اين تحقيق، 21 تا 25 سال گزارش شده است.به يقين، اگر تحقيق ديگري در اين زمينه انجام شود، رشد بيشتري را نشان خواهد داد. علاوه بر مطالعات نظام مند، موردپژوهي ها و يافته هاي باليني نيز نشان مي دهند كه امروزه جوانان ديرتر ازدواج مي كنند.تحقيقات تجربي، ميانگين اجتماعي را مبناي قضاوت درباره افزايش يا كاهش نرخ سن ازدواج در نظر مي گيرند. اما با تفحّص در آموزه هاي
ديني به الگوهاي ديگري برمي خوريم كه بر اساس آن ها مي توان درباره افزايش يا كاهش سن ازدواج قضاوت نمود.
سال ۱۳۹۰ آغاز دهه تجرد در ايران بود. تجردي که گرچه در دهه‌هاي پيش نيز در ايران ديده مي‌شد اما به واسطه تعداد زياد دهه شصتي‌ها که حالا در دهه نود جواناني در سن ازدواج بودند، اين آمار رو به فزوني گذاشت.زندگي مجردي در ايران که به گفته بسياري از جامعه‌شناسان به دليل گذرا ايران از کشوري سنتي به صنعتي و سر درگمي جوانان بين باورهاي سنتي درست و غلط و فشار دهکده جهاني که فضاي مجازي و رسانه‌هاي فراملي ايجاد کرده، به وجود آماده اما فارغ بر اينها اگر بخواهيد علت اصلي زندگي مجردي را در ايران جست‌وجو کنيد بايد سري به آمارهاي کاهشي ازدواج و افزايشي طلاق در ايران و پيامد‌هاي منفي اين امر بزنيد. متأسفانه در سال‌هاي اخير آمار ثبت ازدواج با روند کاهشي روبه‌رو شده، به طوري که از سال ۱۳۹۰ با رشد منفي ۹/۱ درصد و پس از آن در سال ۱۳۹۱ با رشد منفي ۱/۵ درصد و در سال ۱۳۹۲ منفي ۷/۶ درصد که در ۹ ماهه سال ۱۳۹۳ به منفي ۲/۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبلش رسيده است.بر اساس شواهد تاريخي، ازدواج امامان(عليهم السلام) در سنين پيش از
20 سالگي بوده است.اين بزرگواران در مورد فرزندانشان نيز همين شيوه را داشتند و نوعاً قبل از 20 سالگي زمينه ازدواج آنان را فراهم مي نمودند. از آن رو كه عمل و سيره معصومان(عليهم السلام) براي ما الگو و حجت است، در تعيين سن ازدواج نيز مي توانيم سيره آن بزرگواران را به عنوان يك هنجار ديني در نظر بگيريم.ما چه نُرم اجتماعي را ملاك قرار دهيم و چه سيره و عمل معصومان را، در هر دو صورت، سن ازدواج افزايش چشمگيري را نشان مي دهد.به بيان ديگر،سن ازدواج تفاوت معناداري يافته است.طبق آمار علي‌اکبر محزون، مديرکل دفتر آمار و اطلاعات جمعيتي سازمان ثبت احوال، يک‌ميليون و ۳۰۰ هزار مرد بالاي ۳۵سال و زن بالاي ۳۰ سال در کشور داريم که ۳۲۰ هزار نفر آنها پسر و ۹۸۰ هزار نفرشان دختر هستند. هرچند که زندگي و روابط انسان‌ها مثل اين آمار خشک و بسته نيست و احتمال زيادي وجود دارد که اين حدود يک‌ميليون دختر مجرد در فاصله سرشماري ٩٠ تا ٩٥ ازدواج کرده باشند، اما مسئله مهم، زنگ خطري است که به صدا درآمده است. اما چرا آمار زنان مجرد بيش از مردان مجرد براي مسئولان مورد توجه قرار گرفته است؟ زن و مادر شدن به هم وابسته‌اند. زنان به واسطه ماهيت وجوديشان، يک وظيفه نانوشته در جامعه و جمعيت دارند که آن همين تعهد طبيعي فرزندآوري است.
دکتر سيد حسن حسيني جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران در اين خصوص مي گويد:"متناسب با آمارهاي موجود، به نظر مي رسد بالا رفتن سن ازدواج در جامعه شهري نسبت به جامعه روستايي و عشايري امري طبيعي است؛ چراکه بلوغ اجتماعي و فکري افراد با تاخير صورت مي گيرد، پديده اي که از دوره مدرن شروع شده و در ادامه وضعيت خاصي را در حوزه فرهنگ به خود گرفته است.با توجه به آمارها ملاحظه مي کنيم در گروه سني مردان، تفاوت هاي زيادي را در سن ازدواج نداشته ايم،
ولي اين مسئله در زنان متفاوت تر است و در سال هاي
گذشته با بالارفتن سن ازدواج در دختران مواجه هستيم.روند سن ازدواج ما هنوز به کشورهاي غربي نرسيده است و البته بايد اين نکته مد نظر قرار گيرد که در کشورهاي غربي مدل هاي ازدواج نيز تغيير پيدا کرده است.در سال 46 متوسط سن ازدواج براي مردان 25/7 و براي زنان 18/9 بوده است، در حالي که اين آمار در سال 87 براي مردان به 26/2 و براي زنان به 25/7 مي رسد و همانطور که ملاحظه مي کنيد ما در جامعه مردان با رشد بسيار پاييني مواجه هستيم ولي در خصوص زنان سن ازدواج بالا رفته است."
در سال‌هاي گذشته آمار تجرد دختران بيش از پسران بود، چندي پيش هم سازمان ثبت احوال كشور هم درباره افزايش تجرد قطعي دختران ايراني هشدار داد. سال گذشته هم زنگ خطر براي تجرد قطعي نزديك به يك ميليون دختر ايراني به صدا درآمد. اما در اين ميان آمارها نشان مي‌دهد، شمار پسران ايراني مجرد در سن ازدواج هم رو به افزايش است.كارشناسان معتقدند، به دليل افزايش تعداد مواليد در دهه نخست انقلاب ايران، يك هرم سني با قاعده وسيع داشت و تعداد جمعيت ۱۵ تا ۱۹ ساله كشور از جمعيت ۲۰ تا ۲۴ ساله بيشتر بود و زماني كه تعداد دختران را يك رده سني پايين تر مي‌گيريم اين قاعده سني متورم‌تر است و تعداد دختران بيشتري در اين رده قرار دارند. با كاهش تعداد مواليد قاعده هرم سني در ايران در حال كوچك شدن است، با جمع شدن اين قاعده هرم سني، تعداد جمعيت ۱۵ تا ۱۹ ساله از ۲۰ تا ۲۴ ساله كمتر شده و تعداد دخترهاي مجرد ۱۵ تا ۳۵ ساله از پسرهاي ۲۰ تا ۴۰ ساله كمتر مي‌شود و در يك دهه آينده پسرهاي در معرض ازدواج از دخترهاي در معرض ازدواج بيشتر مي‌شوند.
در سال‌هاي اخير زندگي مردم به ‌ويژه در زمينه ازدواج به سمت اشرافي‌گري حرکت کرده و اين نوع سبک زندگي سبب افزايش سن ازدواج و کاهش ازدواج در جامعه شده است، اما کاهش روابط خويشاوندي و ارتباطات خانوادگي، تغيير ارزش‌ها در جامعه، افزايش روابط دختر و پسر و مشکلات اقتصادي و اجتماعي، بيکاري و نداشتن مسکن را نمي‌توان در افزايش سن ازدواج ناديده گرفت.با افزايش سن از جنبه هاي احساسي و عاطفي افراد کاسته شده و جنبه‌هاي عقلاني شدت مي يابد، اين امر سبب افزايش توقعات شده و انتخاب همسر را دشوارتر مي‌کند، از سوي ديگر با افزايش سن شخصيت فرد قوام يافته و انعطاف پذيري که لازمه سازش زن و شوهر است کاهش مي‌يابد.علاوه بر مشکل بالا رفتن سن ازدواج و ايجاد شکاف و فاصله سني ميان فرزندان و والدين بدون شک هر اندازه موانع پيش روي ازدواج جوانان زياد باشد و ازدواج جوانان به تعويق بيفتد، تاثيرات منفي آن دامن جامعه را خواهد گرفت.بالا رفتن سن ازدواج بي‌اعتمادي را در سطح جامعه رواج داده و منجر به بروز آسيب‌هاي اجتماعي، 
بحران هاي روحي و اخلاقي مي شود و در نهايت مسائل خاصي را از لحاظ اجتماعي و جمعيتي در آينده به دنبال خواهد داشت.اگر جامعه از آسيب هاي
اجتماعي رنج مي برد و ازدواج جوانان به يک بحران جدي بدل شده، بي ترديد سلامت خانواده دستخوش مسائلي شده که نيازمند توجه ويژه دولت و همه نهادهاي اجتماعي است که جامعه را از اين بحران نجات دهد.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9297/6/35113/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha