آرشیو
انتخاب نشریه


در گفت‌وگوي رسالت با دكتر سيده فاطمه ذوالقدر، نايب رئيس اول كميسيون فرهنگي مجلس مطرح شد: با تصويب لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان؛
والدين مانع تحصيل فرزندان شوند، جريمه مي‌شوند

گفت‌وگو از ريكا حسامي
اشاره :
كمتر كسي است كه از شنيدن اخبار مربوط به آزار و اذيت كودكان، غمگين و از مشاهده فال و گل‌فروشي كودكاني كه مجبور به تامين معاش خانواده شده‌اند در چهار‌راه‌هاي پرتردد و شهرهاي بزرگ ناراحت و نگران نشود.
آدم‌هاي كوتاه قامتي كه با دستان كوچك خود به سمت شيشه اتومبيل‌ها مي‌آيند تا در فاصله كوتاه يك چراغ قرمز تا سبز اندوخته‌اي به دست آورند، هر چند اگر مبلغي بسيار خرد و اندك باشد . 
بي‌ترديد، ديدن اين تصاوير و مواجه شدن با خبر قتل و تجاوز كودكان مي تواند قلب هر انساني را به سختي به درد آورد.
اما پايان اين وضعيت كجاست؟! چگونه مي‌توان به كودكان كار، بدسرپرست ، آزارديده و شكنجه شده كمك كرد؟! آيا قانون مي تواند از كودكان در رنج سرزمين‌مان حمايت كند؟!
هم اكنون لايحه‌اي در مجلس شوراي اسلامي مطرح است كه سابقه آن به 6 ، 7 سال قبل باز مي‌گردد. هدف اين لايحه كه زمان و مسيري طولاني تا صحن علني مجلس را طي كرده است ، حمايت از كودكان و نوجوانان عنوان شده است.در روزهاي داغ تابستان ، نمايندگان مجلس درصدد تصويب مواد لايحه‌اي هستند ولي اين سوال فراروي آنهاست كه آيا ميزان بازدارندگي اين لايحه در حدي است كه بتواند از وقوع جرم عليه كودكان جلوگيري و در حد لازم و كافي از كودكان و نوجوانان در مقابل متخلفين حمايت كند؟!
دكتر سيده فاطمه ذوالقدر، نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي و نايب رئيس اول كميسيون فرهنگي معتقد است كه لايحه مذكور قدرت بازدارندگي كافي را داراست و حداقل از قوانين فعلي بازدارندگي بيشتري دارد.
وي در گفت‌وگو با رسالت خاطرنشان ساخت كه مهم‌ترين بخش لايحه مربوط به قسمت‌هايي است كه انواع خشونت‌هاي جسمي ، روحي و رواني به كودكان و نوجوانان را مشخص كرده است.
نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي گفت: با تصويب اين لايحه جو رواني مناسبي در جامعه ايجاد خواهد شد و مردم متوجه مي‌شوند كه قانون از كودكان و نوجوانان حمايت مي‌كند و حكومت پشت و حامي آنهاست. همين مسئله مي تواند به كاهش ارتكاب جرم در مورد كودكان و نوجوانان بينجامد.
به گفته نايب رئيس اول كميسيون فرهنگي ، در لايحه مذكور براي والديني كه مانع تحصيل فرزندانشان بشوند ، جريمه نقدي در نظر گرفته شده است و ابتلاي والدين به اعتياد زيان‌آور موجب مداخله و حمايت قانوني از طفل و نوجوان مي شود.
دكتر ذوالقدر يادآور شد كه كار كردن كودكان به طور كلي «تخلف» محسوب مي شود و طبق لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان، قوه قضائيه و نيروي انتظامي نسبت به كساني كه از كودكان بهره‌كشي و وادار به كار مي‌كنند مي تواند اشد مجازات و برخورد را داشته باشد.
اين نماينده مجلس، اظهار اميدواري كرد كه با اجراي مصوبات اين لايحه ، كودكان كار از سطح شهرهاي بزرگ جمع‌آوري و سامان دهي شوند. اين گفت‌وگو فرارويتان قرار دارد.

در حال حاضر لايحه حمايت از كودكان و نوجوان در صحن علني مجلس بررسي و مفاد آن در حال تصويب است. بفرماييد كه اين لايحه توسط چه كساني تهيه شده و چه كساني تدوين‌كننده آن بودند؟
اين لايحه در مجلس هشتم آماده شد و در مجلس نهم كارهاي كارشناسي روي آن انجام شد و در كميسيون‌هاي قضائي دولت و مجلس مورد بررسي قرار گرفت. ايراداتي به آن وارد شد و برگشت خورد. يكسري ايرادات مربوط به مسائل شرعي و قضائي بود كه برطرف شد. بنده از زماني كه وارد مجلس دهم شدم در جريان جزئيات آن قرار گرفتم و پيگير آن بودم. يادم است، ابتدا كه وارد مجلس شدم درگير برنامه ششم بوديم. بعد در نشست‌هايي شركت كردم كه در زمينه اين موضوع بود. موضوعات كودكان بدسرپرست و كودكاني كه توسط سرپرست خود مورد آزار و اذيت قرار مي‌گرفتند و نيز «كودك همسري» از جمله مسائلي بود كه مورد توجه قرار گرفت. با مشكلات كودكان كار از نزديك مواجه بودم و همچنين مشكلاتي كه كودكان در استان‌هاي محروم دارند، اينها مسائلي بود كه پيگيري و كنكاش در اين زمينه را از اهميت بيشتري برخوردار مي‌ساخت. من خودم از استان هرمزگان هستم و مي‌ديدم كه كودكان در استان‌هاي محروم چه مسائلي دارند. گاه مشاهده مي كردم كه دختران از ادامه تحصيل محروم مي‌ماندند. بعد از كلاس پنجم و ششم بايد در مزرعه‌ها مشغول به كار مي‌شدند يا در خانه مي‌ماندند كه البته اين مشكل دلايل مختلفي داشت. خصوصا كه در روستاهاي دورافتاده، امكان رفتن به دبيرستان فراهم نبود يا خانواده‌ها استطاعات مالي نداشتند لذا پسران را به مدرسه مي‌فرستادند ولي دختران را نمي فرستادند . با تمام اين مشكلات مواجه بودم لذا من و همكارانم پيگير اين لايحه شديم كه تكليف آن مشخص بشود. در كميسيون فرهنگي كميته زن و خانواده اين موضوعات را مورد بررسي قرار داد. در مورد لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان از مركز پژوهش‌هاي مجلس، مركز تحقيقات در قم، نيروي انتظامي، وزارت خارجه و تمام سازمان‌هايي كه به نوعي با اين لايحه مرتبط مي‌شدند، دعوت كرديم و خواستيم كه نقطه‌نظرات‌شان را بدهند و كاستي‌ها را مطرح كنند تا پيشنهاد كنيم.
پيگير مراحل آن بوديم البته كميسيون فرهنگي در اين لايحه كميسيون فرعي محسوب مي‌شد و همزمان در كارگروه كميسيون قضائي (كه كميسيون اصلي بود) تمام موارد مورد بررسي قرار مي‌گرفت.
در كميسيون قضائي تعداد زيادي از مواد حذف شد، علت چه بود؟
حذف مواد به مجلس نهم برمي‌گردد. ابتدا كه اين لايحه مطرح شد 90 ماده داشت كه به 51 ماده رسيد. به نظر مي‌رسد كه بسياري از موادرا تجميع كردند تعداد زيادي از مواد لايحه را كه شبيه يكديگر بود با لحاظ كردن تبصره‌ ها حذف شد. اين كار براي اين صورت گرفت كه از تعدد قوانين جلوگيري بشود و اين مسئله مد نظر قرار گرفت كه لايحه مذكور بيشتر حمايتي است و براي حمايت از كودكان و نوجوانان تدوين شده نه اينكه جرم‌انگاري در آن لحاظ بشود!
آيا اين لايحه مي‌تواند مانع از وقوع جرم بشود؟
هدف لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان اين است كه مانع از آزار به كودكان و نوجوانان در هر شكلي بشود. بعضي از موادي كه حذف شد اين بحث را داشت كه خود كودك جرمي مرتكب بشود كه موضوع لايحه نبود. در واقع، هدف لايحه، حمايتي بود .
آيا قبل از لايحه مذكور قوانيني در اين زمينه مبتني بر حمايت از كودكان و نوجوانان وجود نداشت؟!
قانون از قبل وجود داشت ولي اشكالاتي داشت . مانع نبود و بازدارندگي نداشت. به همين دليل طي 10 سال اخير، بارها شاهد انواع خشونت‌ها از طرف سرپرستان كودكان بويژه در زمينه تحميل كار اجباري به كودكان و نيز محروميت از تحصيل بوديم.گزارش‌هايي در اين موضوعات ارائه مي‌شد خصوصا ازدواج دختران 9 ، 10 سال با مردان 50 يا 60 سال كه اگر چه تعداد آن‌ها خيلي كم بود ولي به هر حال وجود داشت. هر چند به دليل فرهنگسازي و آگاهي‌بخشي‌‌هايي كه صورت گرفته از تعداد ازدواج‌هاي اجباري دختران كاسته شده است اما به هر حال اين مسائل وجود دارد. همه اين مسائل باعث شد كه اولويت‌كاري ما در مجلس تمركز روي تصويب اين لايحه قرار بگيرد. در لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان بسياري از مسائلي كه در جامعه معضل اجتماعي است، ديده شده است.
لطفا به مواردي كه در لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان پيرامون معضلات اجتماعي پرداخته شده، اشاره بفرماييد.
يكي از مهم‌ترين مسائل تعيين سن رشد براي «كودك» است. به چه كسي «كودك» گفته مي‌شود و موارد آزار جسمي و روحي كودكان مشخص شده و نيز اين لايحه بسياري از دستگاه‌ها و سازمان‌ها بويژه بهزيستي را مكلف مي‌كند كه در اين زمينه وارد بشوند . در اين لايحه مصاديق سوء رفتار با كودك مشخص شده است. مورد ديگر اين است كه طبق لايحه، بايد دفتر حمايت از اطفال در قوه قضائيه تشكيل بشود كه اين مورد را قبلا نداشتيم. والديني كه با كودك بدرفتاري مي‌كنند جريمه نقدي مي‌شوند. طبق اين لايحه پليس اطفال تشكيل مي شود . پليسي كه آموزش مي‌بيند كه چطور بايد با اطفال برخورد كند.
نهادهاي مختلف در جهت اهداف لايحه بايد با هم همكاري داشته باشند و برنامه‌هاي فرهنگي ، علمي و آموزشي تدوين كنند. در ضمن از تهيه هر برنامه‌اي كه مضر اخلاق كودكان باشد جلوگيري خواهد شد و سازمان صدا و سيما در اين زمينه مكلف است. 
به نظر مي‌رسد هم‌اكنون هم برنامه‌هايي كه مضر براي كودكان است ، تهيه و توليد نمي‌شود، آيا اينطور نيست؟!
صدا و سيما مكلف مي شود كه در جهت حقوق اطفال و نوجوانان اطلاع‌رساني كند و براي رده‌هاي سني مختلف توليد برنامه داشته باشد. ضمن اينكه از توليد و پخش برنامه‌هاي مضر براي كودكان منع شده است، اما متاسفانه در حال حاضر اينطور نيست و در بعضي از فيلم‌ها ، فرد در حال مصرف مواد مخدر است و آن را نشان مي‌دهند و حرف‌هاي زشت زده مي‌شود يا «بدرفتاري» نشان داده مي شود. اينها 
مي تواند بر روح و روان كودكان اثرگذار باشد و ايجاد بدآموزي كند.
اين لايحه به طور دقيق مربوط به چه گروه سني است؟
18 و زير 18 سال.
به نظر شما مهم‌ترين بخش اين لايحه كدام است؟
آن بخش كه انواع خشونت‌هاي جسمي و روحي و رواني را مشخص مي‌كند داراي اهميت است و نيز آن قسمت كه در مورد كودكان كار است و بحث محروميت از تحصيل كودكان را مطرح مي‌كند، حائز اهميت است. زماني كه كليات لايحه در صحن علني به تصويب مي‌رسيد، تعدادي از كودكان كار به مجلس آمده بودند. متاسفانه، والدين اين كودكان‌آنها را وادار به كار كردن مي‌كنند و بعد مشكلات زيادي برايشان ايجاد مي شود.
ضرورت تصويب اين لايحه زماني مشخص مي شود كه گزارش‌هايي مربوط به آزار كودكان توسط سرپرستان خصوصا نامادري يا ناپدري مطرح مي شود. با تصويب اين لايحه جو رواني مناسبي در جامعه ايجاد خواهدشد و مردم متوجه مي شوند كه قانون از كودكان و نوجوانان حمايت مي‌كند و حكومت پشت و حامي آنهاست. همين مسئله مي تواند به كاهش ارتكاب جرم در مورد كودكان و نوجوانان بينجامد. بالاخره مجرم خواهد فهميد كه اشد مجازات در انتظارش است. اين قانون به بهزيستي اجازه مي‌دهد كه فرزند را از والدين يا سرپرستان بدرفتار بگيرند. ابتدا به آنها اخطار داده 
مي شود ولي در صورت ادامه بدرفتاري ، بچه را به سازمان هاي ذيصلاح از جمله بهزيستي مي‌سپارند.
آيا اعتياد والدين از جمله مواردي است كه مجريان قانون مي توانند وارد بشوند و از كودك در قبال والدين معتاد حمايت كنند؟
بله، ابتلاي والدين به اعتياد، منجر به حمايت قانوني از طفل و نوجوان مي شود و بر اساس ماده‌اي از اين لايحه، ابتلاي هر يك از والدين ، اوليا يا سرپرستان قانوني به اعتياد زيان‌آور، وضعيت مخاطره آميز محسوب و منجر به مداخله و حمايت قانوني از طفل و نوجوان مي‌شود و از طرف ديگر، براي والديني كه جلوي تحصيل فرزندانشان را مي‌گيرند، جريمه نقدي در نظر گرفته خواهدشد. نكته مهم ديگر اين است كه در لايحه مذكور براي دستگاه‌هاي ذيربط از جمله سازمان بهزيستي، نيروي انتظامي، سازمان زندان‌ها ، وزارتخانه‌هاي كشور، كار ، بهداشت ، 
آموزش و پرورش و صدا و سيما تكاليفي در جهت حمايت از كودكان و نوجوانان مشخص شده است.
آيا شما درخصوص اين لايحه پيشنهاد مشخصي ارائه كرده‌ايد؟
بله، من پيشنهاد كردم كه به ماده 48 لايحه اين تبصره اضافه بشود كه «بر مبناي رويكرد حمايتي كودكان و نوجوانان زير 18 سال ، سن قانوني‌اي كه به هر دليلي به حكم قصاص نفس (اعدام) محكوم مي‌گردند ، فرآيند اجراي حكم تا سن بلوغ قانوني ملغي اعلام گردد.»
لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان داراي چند فصل و ماده است؟
چهار فصل و 51 ماده و البته تبصره‌هاي متعددي هم ممكن است بعضي از مواد داشته باشند. در زمان بررسي مواد لايحه ممكن است ايراداتي وجود داشته باشد و نواقصي باشد كه در صحن علني برطرف خواهد شد.
آيا اين لايحه مي‌تواند مانع ارتكاب جرم عليه كودكان و نوجوانان شود و بازدارندگي دارد؟
بله، به نظر من لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان بازدارندگي دارد و حداقل از وضعيت موجود ميزان بازدارندگي آن بيشتر است. فصل سه اين لايحه مربوط به جرائم و مجازات‌هاست و مشخص كرده است كه چه مجازاتي در انتظار خاطيان است . انواع سهل‌انگاري ، آزارها و بهره‌كشي مشخص شده است.
آيا با تصويب اين لايحه، كودكان كار از سطح شهرهاي بزرگ جمع‌‌آوري و سامان‌دهي مي‌شوند؟
ما اميدواريم كه اين اتفاق بيفتد! كاركردن كودكان به طور كلي تخلف است. ما قانون را تصويب مي‌كنيم ولي بخش مهم ديگر نظارت بر اجراي صحيح قانون است. يكي از وظايف نمايندگان همين است. البته مجرم و خاطي هميشه هست. علي‌رغم اينكه ما قوانين زيادي در كشور داريم ولي مجرم و خاطي وجود دارد . كسي نمي‌تواند منكر اين مسئله بشود . نمي شود گفت كه صددرصد كودكان كار، جمع‌آوري و سامان‌دهي مي‌شوند. ممكن است مواردي وجود داشته باشد زيرا متخلفين هميشه وجود دارند ولي با توجه به قانون حمايت از كودكان و نوجوانان ، قوه قضائيه و نيروي انتظامي مي‌تواند در مقابل كساني كه از كودكان بهره‌كشي مي‌كنند و آنها را وادار به كار مي‌كنند، اشد مجازات و برخورد را داشته باشد. قبلا گفته مي‌شد كه در اين زمينه خلأ قانوني وجود دارد و قوانين حاضر نيازمنداصلاح است. به نظر مي‌رسد كه با تصويب لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان خلأهاي قانوني و نواقص برطرف شود و نيروي انتظامي بتواند با متخلفين برخورد قاطع داشته باشد . 
تمام كودكان زير 18 سال بايد در مدارس درس بخوانند و كسي نبايد بيرون از فضاي آموزشي به كار گمارده شود. حتي وضعيت تحصيلي كودكان غير ايراني نيز در اين لايحه در نظر گرفته شده است.
من فكر مي‌كنم براي اينكه قوانين اين لايحه صددرصد در كشور اجرا بشود، نيازمند زمان هستيم ولي بالاخره به اجرا در مي‌آيد. به هر حال در لايحه مذكور به كار گماردن و تكدي‌گري كودكان جرم شناخته شده است.
دستاورد مهم تصويب اين لايحه براي جامعه چيست؟
كاهش خشونت و آزارهاي جسمي و رواني كودكان و نوجوانان، مهم‌ترين دستاورد تصويب و اجرايي شدن اين لايحه است . عدم ترك تحصيل كودكان و سامان‌دهي كودكان كار از دستاوردهاي ديگر اين لايحه مي‌تواند باشد. فرهنگسازي در زمينه رفتار با كودك از طريق صدا و سيما حائز اهميت است.
متشكرم.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9278/1/31370/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha