آرشیو
انتخاب نشریه


تغيير نگاه روحاني به قلک؟

مجتبي توانگر
پژوهشگر اقتصادي
هر چند تغيير رياست بانک مرکزي يکي از گام‌هاي دولت براي تغييرات اقتصادي ذکر مي‌شود اما لازم به يادآوري است که رئيس بانک مرکزي هر پنج سال يکبار بايستي تغيير کند و هيچ منتي در اين تغيير بر اقتصاد کشور نيست. مروري کوتاه بر آنچه در پنج سال گذشته برشبکه بانکي کشور رفته، موجب خواهد شد تا تجربه پرهزينه «سيف» در اختيار «همتي» قرار گرفته و شاهد تغيير نگاه رئيس جمهور بر قلب اقتصاد کشور باشيم.
1- بانک مرکزي در طول پنج سال گذشته براي رئيس دولت يازدهم و دوازدهم نقش قلک را داشته است. اين جمله وقتي دقيق‌تر مي‌شود که دريابيم کشور در همه سال‌هاي گذشته از کمترين رشد اقتصادي برخوردار بوده اما چاپ اسکناس بي رويه استمرار داشته است.
حجم نقدينگي در آغاز به کار دولت يازدهم يعني ابتداي مردادماه سال ۱۳۹۲ حدود ۴۷۹ هزار ميليارد تومان بود. ميزان کل نقدينگي در اقتصاد ايران تا پايان سال گذشته به ۱۵۲۹ هزار ميليارد تومان رسيد. اين آمار گوياي افزايش ۳ برابري حجم نقدينگي از ابتداي دولت حسن روحاني تاکنون است که رشد نگران‌کننده‌اي محسوب مي‌شود. به عبارت ديگر در 54 ماهي که از دولت وي مي‌گذرد، حجم نقدينگي 3۰۰ درصد بيشتر شده است. به عبارت ديگر در دولت فعلي با چاپ اسکناس دو برابر همه دولت‌هاي قبل از آن، بر تنور نقدينگي دميده شده است.
اگر همين رويه و نگاه تا پايان دولت نيز استمرار داشته باشد بدون هيچ ترديدي با سونامي نقدينگي مواجه خواهيم بود و تلاطم‌هاي وحشتناک‌تري را در بازارهاي سوداگري(سکه، ارز، مسکن و..) شاهد خواهيم بود. با اين رشد افسارگسيخته نقدينگي، احتمال وقوع يک شوک ارزي و سخن از دلار 25 هزار توماني در مرداد سال 1400، پيش بيني خوش‌بينانه تلقي مي‌شود.
آيا رئيس محترم دولت و رئيس جديد بانک مرکزي دريافته اند که چاپ پول بدون توجه به ارزش توليدات و خدمات، نتيجه اي جز تورم و افزايش قيمت‌ها نخواهد شد؟
2- در دوران رياست جناب آقاي سيف، بدترين و ضعيف‌ترين دوران نظارت بر بانک‌ها و موسسات مالي- اعتباري را تجربه کرديم. در کمترين حالت ممکن، در نظارت بر اين موسسات بايستي ضمانت‌هاي کافي دريافت مي‌شد که اين اقدام در مورد بسياري از اين موسسات انجام نگرفت. 
به عنوان نمونه، اين موسسات بيش از 25 درصد نقدينگي نظام بانکي را در اختيار داشتند، بدون اينکه «سپرده قانوني» نزد بانک مرکزي داشته باشند. سپرده قانوني وجه تضمين فعاليت نهادهاي پولي و بانکي است، به طوري که اگر روزي به هر دليلي اين نمايد. اين در حالي است که اين موسسات بدون طي مراحل قانوني، نقدينگي قابل توجهي را از دست مردم خارج کرده و به فعاليت‌هايي که ظاهرا چندان هم قانوني نبود و نيست، هدايت مي‌کردند. 
در ابتداي اعتراضات دي ماه و پيش از آنکه اين اعتراضات مورد سوءاستفاده ضدانقلاب و منافقين قرار گيرد حجم اصلي اعتراضات مردم به وضعيت فاجعه‌آميز موسسات اعتباري و بانک‌هايي بود که تحت نظارت بانک مرکزي قرار داشتند.
به نظر مي‌رسد رئيس جمهور در دوره جديد اصرار خواهد داشت بانک مرکزي به وظايف نظارتي خود عمل کند تا اينگونه عده‌اي با اموال مردم بازي نکنند.
3- دولتمردان حسن روحاني از آخوندي تا سيف، همواره دولت نهم و دهم را به دليل برداشت از بانک مرکزي براي مسکن‌مهر مورد هجمه قرار مي‌دادند اين در حالي بود که به دليل عدم نظارت و بي تحرکي مسئولين بانک مرکزي بر موسسات مالي- اعتباري، در سال 96 رقمي حدود 35هزارميليارد تومان براي پرداخت مطالبات معوق اين مؤسسات از محل استقراض بانک مرکزي تخصيص داده شد. اگر اين رقم را به طور سرانه در نظر بگيريم؛ يعني هر ايراني در جبران خسارت اين مؤسسات مبلغ ۳۸۵هزارتومان سهيم است. تزريق اين ميزان پول پرفشار به اقتصاد به مفهوم ساده‌، رشد تورم بود که موج اول آن را از ارديبهشت در قيمت دلار، سکه و مسکن شاهد بوديم و موج دوم آن که چند هفته‌اي است آغاز شده به کالاهاي اساسي و مايحتاج‌خوراکي مردم تحميل شده و خواهد شد.
اصل برداشت از منابع بانک مرکزي بدون توجه به رشد اقتصادي اقدامي غلط است ولي اگر اين اتفاق نيز رخ داد کاش در پروژه‌هاي بزرگي چون مسکن‌مهر مصروف مي‌شد تا عايدي آن به کل مردم و لايه‌هاي محروم جامعه اختصاص يابد ونه عده‌اي سودجو و رانت خوار در موسسات مالي و اعتباري.
4- در دوره رياست آقاي سيف بر بانک مرکزي، دلايل مشخصي براي تغيير نرخ سود بانکي اعلام نشد. گويي هيچ برنامه مشخصي از سوي دولت براي اين موضوع وجود نداشت. در ابتداي دولت يازدهم براي جذب نقدينگي نرخ سود بانکي را افزايش دادند بعد از مدتي اين نرخ به بهانه کمک به توليدکنندگان، کاهش يافت اما به دليل اينکه دولت هيچ برنامه اي براي اداره اقتصاد کشور نداشت عملا سپرده‌هاي مردم از بانک‌ها خارج، به جاي هدايت به سمت توليد، در بازارسکه، ارز و... مورد توجه قرار گرفت.
جالب آن است که همزمان با نرخ‌هاي اعلامي سود بانکي، دولت محترم، «گواهي سپرده ريالي» با نرخ 6 درصد بالاتر از نرخ شبکه بانکي را اعلام کرد(20 درصد) همچنين نرخ سود در بازار اوراق قرضه که کاملا بدون ريسک است، بين 27 تا 30 درصد تعيين شد.
با اين همه بازارهاي سوداگري موازي که با بي‌تدبيري دولت شکل گرفته و با نرخ‌هاي سود در ديگر عرصه‌هايي که در اختيار دولت است باز هم در روزهاي پاياني رياست سيف سخن از افزايش سودبانکي گفته مي‌شد بدون اينکه توجه شود در عرصه‌هاي ديگر چه مي‌گذرد.
5- بانک مرکزي در پنج سال گذشته براي کنترل بازار سکه و ارز، به سهل‌ترين و راحت‌ترين اقدام، يعني «عرضه» آن‌ها پرداخت. در حالي که اقتصاد قواعد خاص خود را دارد و بايستي براي تنظيم يک سيستم به همه اجزا توجه کرد. نمي‌توان تک علتي به اتفاقات اموري که با انسان و زندگي آن مرتبط است نگاه کرد.
متاسفانه دولت در پيش فروش سکه، هفت ميليون قطعه سکه را به فروش رساند تا 60 تن شمش طلا از ذخاير کشور کاسته شود!
6- يکي از زشت ترين اقدامات بانک مرکزي در طول پنج سال گذشته، 
پنهان کاري و عدم شفافيت بود. به طوري که بانک مرکزي هيچ‌گاه حاضر نبود اسامي دريافت کنندگان ارز، بدهکاران کلان بانکي، گردش حساب مفسدين اقتصادي و وضعيت حساب بانکي روساي موسسات مالي- اعتباري را در اختيار نهادقضائي و افکارعمومي قرار دهد.
7- کم‌ترين برنامه‌ريزي براي چگونگي اختصاص ارز در همه سال‌هاي گذشته وجود نداشته است. به طوري که سوزن، کلاه‌گيس، موز، عروسک و... نيز با ارز دولتي وارد کشور شده است. اين افتضاحِ ارزتخصيصي بعد از سياست جديد ارزي دولت در 20 فروردين بيشتر نمايان شد. به عنوان مثال ارز مسافرتي موجب خروج 
ميليون ها دلار از کشور شده است. به طور معمول هر سال 10 ميليون نفر از کشور خارج مي‌شوند؛ در صورتي که اين سياست جهانگيري- سيف استمرار داشته باشد رقم هنگفتي در حدود 20 ميليارد دلار از کشور، خارج خواهد شد. اين ميزان ارز اگر به درستي توسط بانک مرکزي به اقتصاد کشور تزريق مي شد بسياري از مشکلات کشور در خاموشي‌ها، آب‌آشايدني، اشتغال و... قابل رفع و رجوع بود و هست. در مجموع در دوره آقاي سيف، شاهد يک به هم ريختگي اساسي و بي انضباطي در عرصه پولي و بانکي بوديم. اميد است در دوره جديد اين نگاه، تغيير کرده باشد و شاهد حاکميت قانون و انضباط بر ارکان بانکي کشور باشيم و رياست جمهور نيز بيش از يک قلک به بانک مرکزي نگاه کند.


آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9273/1/30823/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha