آرشیو
انتخاب نشریه


دكتر بي‌بي زينب حسيني در گفت‌و‌گو با رسالت:
حجاب براي تربيت در محيط امن است

گفت وگو از ريكا حسامي
اشاره:
امروز روز حجاب و عفاف است .شوراي فرهنگ عمومي کشور، اين روز را به عنوان روز عفاف و حجاب نام‌گذاري کرده است زيرا در ۲۱ تيرماه سال ۱۳۱۴ مردم مشهد در اعتراض به  اقدام حکومت رضا خان در مورد ممنوعيت حجاب در مسجد گوهرشاد تجمع کردند كه با حضور قواي نظامي ،در اين  تحصن بيش از ۱۶۰۰ نفر کشته و زخمي شدند. پاسداشت اين روز در نظام جمهوري اسلامي ايران از اهميت بسزايي برخوردار است زيرا بنيان اين نظام بر پايه محقق كردن دستورات اسلام و ايجاد جامعه اي سالم و خانواده محور است كه تربيت نسلي متخلق به اخلاق ديني و حافظ حرمت ها را مد نظر دارد. اما وضعيت حجاب و عفاف در كشور ما چگونه است؟ آيا نظام تربيتي و
 حوزه هاي فرهنگي توانسته اند در حد قابل قبولي اهداف را محقق سازند و با نسل جوان تعامل خوبي برقرار كنند؟ حد شرعي حجاب چيست؟ و راهكار موثر براي ترويج حجاب و عفاف كدام است ؟اين سوالات را با دكتر بي بي زينب حسيني دكتراي علوم قران و حديث و پژوهشگر و استاد يار دانشگاه ياسوج مطرح كرديم .  وي معتقد است كه حجاب مقدمه پاکي و معنويت براي زنان است، بنابراين در نماز نيز لازم است که زنان حجاب داشته باشند.به گفته ي دكتر حسيني ،حجاب در ساختار نظام احکامي که اسلام براي تعالي خانواده و جامعه در نظر گرفته است نيز داراي اهميت است. وي يادآور شد  كه در قران كريم آيات مختلفي به صورت صريح بر وجوب حجاب بانوان اشاره دارد.استاديار دانشگاه ياسوج در پاسخ به سوالي در مورد  حق آزادي در پوشش و مسئله  حجاب در اسلام اظهار داشت :حق آزادي در پوشش، انتخاب شريک جنسي، ... از حقوق مسلم هر انساني است ولي اگر استيفاي اين حقوق منجر به از بين رفتن نسل شود، بايد محدوديت هايي براي آن اعمال شود.محقق علوم قران و حديث تصريح كرد:رعايت حجاب، شايد به نظر رسد كه تأثير مهمي در جامعه نداشته باشد، ولي حکم شرعي است و بي ترديد ، موجب  زيستن در محيطي سالم تر و بهتر خواهد بود. وي گفت: برداشت سطحي از موضوع حجاب و عفاف 
مي تواند، سبب بروز مشکل رويگرداني نسل جوان از حجاب شود ولي تأثير هنر در اين زمينه غير قابل انکار است. اين گفت وگو فرا رويتان قرار دارد.

 لطفا در ابتدا پيرامون دلايل وجوب حجاب اسلامي توضيح دهيد؟
در آيين اسلام، احکام شرعي با نص آيات قرآن کريم و روايات صحيحه و قابل اطمينان از معصومين (ع) و سيره اهل مسلمانان قابل اثبات است .در اين زمينه(حکم حجاب بانوان) نيز تمامي دلايل اثبت کننده حکم وجود دارد.
آيات مختلفي به صورت صريح بر وجوب حجاب بانوان اشاره دارد،مانند:"وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ ...(نور:31) ؛ َ إِذا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتاعاً فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ ذلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِن‏ (احزاب : 53)؛ يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنينَ يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ (احزاب:59) و برخي به صورت غير صريح مانند؛« يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذي في‏ قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفا» (احزاب :32)   اصل اين حکم را اثبات مي کند. 
در روايات متعددي حدود حجاب به صورت دقيق معين شده که در برابر نامحرم، به جز وجه و کفين (با اندکي اختلاف نظر) بقيه بدن بايدپوشيده شود. 
 در روايات آمده است؛ «راوى به امام گفت :كدام قسمت از بدن جايز است مرد نامحرم  ببيند ؟فرمود:«الْوَجْهُ وَ الْكَفَّانِ وَ الْقَدَمَانِ».(کافي، ج6، ص 521) و سيره مسلمانان در حجاز، عراق، ايران پس از اسلام و ساير بلاد اسلامي نيز پوشاندن همين قسمت ها بوده است .
بنابراين اين حکم به لحاظ شرعي ثابت و از جانب زنان مسلمانان لازم الاتباع است.

 چرا حجاب اسلامي نشانه ي عفت و حياست ؟!
ابتدا لازم است، مفهوم "حجاب "و "عفت" تبيين شود.
 "حجاب "در لغت به معناي مانع و "عفت "به معناي دوري از امور ناپسند و زشت است . پرسش شما شايد کاملا صحيح نباشد، چون حجاب همواره نشانه عفت نيست !گاه مي تواند چنين نباشد ،به اين معنا که يک فرد محجبه داراي حيا و عفت نباشد و يا فردي بي حجاب نيز داراي حيا و عفت باشد.
شايد بهتر است پرسيده شود، چگونه ممکن است، حجاب منجر به عفت و حياءگردد؟
و در پاسخ به اين پرسش بايد گفت:همان طور که انسان موجودي داراي جنبه هاي فردي و اجتماعي است، پوشش براي زن مسلمان به عنوان وصف و يا ويژگي ،مي تواند داراي آثار فردي  و اجتماعي باشد.
عفت و حياء هم در امور فردي و هم در امور اجتماعي قابل ملاحظه است .
تقوا و اجتناب از معاصي، شهوتراني، ... همه ابعادي از عفت و حياء است و از ديدگاه اسلام در اين باره داراي نقش مهمي است.
عفت و پاکدامني از منظر قرآن کريم شرط دريافت حقايق عالي و علم و معرفت واقعي و نورانيت است و اين موهبت در نهاد خانواده و جامعه زماني قابل دسترسي است که که در آن خانواده و جامعه عفت و پاکدامني نهادينه باشد.

 حد پوشش زنان در اسلام به طور دقيق چيست؟
در اين زمينه خوانندگان محترم را توصيه به خواندن سوره مبارکه نور مي کنم، سوره مبارکه نور، در ابتدا با بيان، احکام مربوط به حد زن و مرد زنا کار آغاز مي شود. «الزَّانِيَةُ وَ الزَّاني‏ فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ وَ لا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ في‏ دينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ » سپس شرايط رسيدن جامعه به محيط امن و همراه با عفت را بيان مي کند، که اجتناب از چشم چراني، حد حجاب، ... است. 
قُلْ لِلْمُؤْمِنينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِكَ أَزْكى‏ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبيرٌ بِما يَصْنَعُون‏  وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ ...(نور:31) و چون در اين باره نقش زنان داراي اهميت بيشتري است، احکام مربوط به زنان با تفصيل و يا تقدم بيان مي شود. 
در ادامه موضوع نور بودن خداوند و معرفت او را بيان مي کند، اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ في‏ زُجاجَةٍ و در ادامه مي گويد :در خانه هايي اين معرفت به دست مي آيد که خداوند شبانه روز عبادت شود؛ « في‏ بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فيها بِالْغُدُوِّ وَ الْآصال‏» .
بنابراين ،موضوع پاکدامني و عفت در اين سوره از ابعاد مختلفي بررسي مي شود، مانند :حکم حرمت زنا، وجوب حجاب، لزوم رعايت حدود در روابط خانوادگي، وجوب استيذان اطفال و ديگران پيش از ورود به محدوده شخصي زن و شوهر و .....
از نظر اسلام چنانچه عفت و پاکدامني در اعضاي خانواده و بويژه زنان وجود داشته باشد، امکان حصول نور معرفت و معنويت و نيز ياد خداوند وجود دارد و اين مسئله عملا در مشاهدات ما نيز قابل لمس است.

 آيا حجاب يك مسئله ي فردي و اعتقادي است يا يك مسئله ي اجتماعي؟
حجاب مقدمه پاکي و معنويت براي زنان است، بنابراين در نماز نيز لازم است که زنان حجاب داشته باشند.
در حالي که خداوند جنسيت ندارد ولي حجاب سبب تمرکز زنان و انصراف ايشان از جنبه هاي جنسي خودشان است .
بنابراين رعايت تقريبي همان حدود حجاب در نماز نيز لازم است.
ولي حجاب در ساختار نظام احکامي که اسلام براي تعالي خانواده و جامعه در نظر گرفته است نيز داراي اهميت است .
هرکس به مجموعه دستورات قرآن کريم در موضوعات مختلف اقتصادي، سياسي، اخلاقي و ... مي نگرد، در مي يابد كه قرآن کريم داراي يک سيستم است که احکام مختلف آن در واقع هرکدام بخشي از اين سيستم هستند و براي رسيدن به اهداف معين و مشخصي طراحي شده اند.
بنابراين اگر کسي در نظر دارد كه فهم صحيحي از شريعت اسلام داشته باشد، لازم است، مجموعه اين احکام را در ارتباط با اهداف معين آن در نظر بگيرد. 
اين اهداف مهم، مانند :حفظ جان، مال و آبروي مسلمانان، ... (که در فقه اسلامي از آن تعبير به "مصالح مرسله" 
مي شود) براي حصول ،نيازمند يک سيستم هستند. 
حکم حجاب، در بعد اجتماعي در واقع براي حفظ  و تربيت نسل سالم در محيطي امن و اخلاقي تشريع شده است و استيفاي حقوق کودکان، يکي از مهمترين اهداف اسلام است که ممکن است، به خاطر آن برخي از حقوق ديگر مانند: منفعت شخصي زنان و مردان، آزادي، ... محدود گردد.

 حق آزادي در پوشش و مسئله حجاب در اسلام چگونه قابل جمع است؟
حق آزادي در پوشش، انتخاب شريک جنسي، ... از حقوق مسلم هر انساني است ولي اگر استيفاي اين حقوق منجر به از بين رفتن نسل شود، بايد محدوديت هايي 
براي آن اعمال شود.
"حجاب"  از محدوديت هايي است که مردان را از سويي به سمت تشکيل خانواده سوق مي دهد و از سويي از ويراني بنيان خانواده جلوگيري مي‌کند تا کودکان بتوانند تحت نظارت مستقيم پدر و مادر متولد شوند و در محيطي سالم ارزش هاي اخلاقي و انساني را دريابند.
بنابراين خداوند وجوب حجاب را از زناني که اميد به نکاح ايشان نيست، برداشت است اگرچه كه  آنها را  دعوت به رعايت عفت کرده است.

 پيامدهاي بي حجابي براي يك جامعه چيست؟
پيامدهاي بي حجابي با اين توضيحات کاملا قابل پيش بيني است .
پيامدهاي بي حجابي در بعد فردي عدم امکان تعالي معنوي فرد  و در بعد اجتماعي خطر نابودي نسل خواهد بود که تبعات بسيار مهم و غير قابل جبراني به همراه دارد.

 ارزيابي شما از وضعيت حجاب در جامعه چيست؟
ايران کشوري با سابقه تمدني بسيار کهن است و اتفاقا حجاب در ايران موضوعي تاريخي است، بنابراين حساسيت زنان به حجاب در ايران تنها منشأ ديني ندارد.
 متاسفانه حکومت هاي استکباري و شيطاني 
برنامه هاي گسترده اي براي نابودي نسل بشر و اضمحلال خانواده در جهان دارند .مانند :ترويج خودکشي، 
سياست هاي کنترل جمعيت، ترويج روابط نامشروع،زنا و لواط و . 
حرکت جهاني به سمت برهنگي و ترويج آن وجود دارد .ايران نيز از جامعه جهاني جدا نيست، ولي  به دليل مکانيزم هاي دفاعي ،خيلي کندتر حرکت مي کند .اما، بالاخره  در ايران نيز اين مسئله بروز کرده است، که البته شايد بتوان با تحکيم مباني اعتقادي و اخلاقي و قرآني مردم، آن را تا حدودي کنترل کرد.
البته ،همواره برخي از عوامل مانند :نياز به جلب توجه، کمبود عاطفي و ... نيز در زنان ممکن است منجر به بروز بدحجابي شود، ولي اين عوامل به نظر بنده در مقابل عامل خارجي رسانه اي  و سياست هاي  جهاني در اين زمينه بسيار ضعيف تر است.
به نظر من وضعيت حجاب در  ايران نسبت به کشورهاي ديگر  بسيار بهتر و مناسب تر است ولي نسبت به سابقه کهن تمدني اش، شأن بالاتري دارد.  

 راهكار پيشنهادي شما براي بهبود وضعيت حجاب چيست ؟
بي ترديد مي بايست  وضعيت پوشش ،ارتقاء يابد تا در شأن زن مسلمان و ايراني باشد.
به نظر مي رسد، بهترين راه کار،  در اين زمينه ارتباط با اقشار تأثير گذار جامعه است.
با آگاه كردن مردم از ضرورت حجاب و تبعات جبران ناپذير بي حجابي بر نهاد خانواده و جامعه  در دراز مدت مي تواند  تأثير خوب و چشمگيري در اين زمينه داشت .
ارتباط بهتر جامعه زنان بازيگر، ورزشکاران، نقاشان، آهنگ سازان،.. و به صورت کلي جامعه هنرمندان، با اسلام شناسان،  مي تواند در اين زمينه تأثير گذار باشد.
 برداشت سطحي از موضوع حجاب و عفاف مي تواند، سبب بروز مشکل رويگرداني نسل جوان از حجاب شود ولي تأثير هنر در اين زمينه غير قابل انکار است. 
بهتر است ،آسيب هاي اجتماعي بدحجابي در 
محيط هاي دانشگاهي ،ميز گردها، جلسات پرسش و پاسخ و همايش هاي مرتبط با جامعه جهاني و مناظره با انديشمندان مورد بررسي قرار گيرد.

 در اين مبحث اگر مطلبي باقي مانده بفرماييد؟
مطلب خاصي ندارم، جز اين که به جامعه بانوان ايران عرض نمايم، اولين قشري که از بي حجابي آسيب 
مي بيند، خود زنان و فرزندان آنها هستند.
اين مسئله ،مانند آلودگي محيط زيست است ، زباله ريختن فردي در خيابان  ، نمي تواند موجب تعميم ان شود و بقيه هم اين كار را بكنند.ممکن است، 
ممكن است برخي براي  بدست آوردن فرصتي براي ازدواج، چنين کاري بکنند، ولي اين راه کار مناسبي نيست!
  اين رفتار، در طول زمان سبب مي شود كه زندگي براي همه سخت تر شود و زنان در طول زندگي خود تنهايي بيشتري را متحمل شوند.
چنانچه  در غرب،  زنان معمولا مجبور هستند كه چند بار ازدواج کنند . اين مسئله آثار زيان باري جسمي و روحي براي زنان به دنبال مي آورد و زنان در کهنسالي مجبور به  استفاده از حمايت هاي اجتماعي از جمله خانه هاي سالمندان هستند.بنابراين رعايت حجاب، شايد به نظر رسد كه تأثير مهمي در جامعه نداشته باشد، ولي حکم شرعي است و بي ترديد ، موجب  زيستن در محيطي سالم تر و بهتر خواهد بود.
 متشكرم.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9260/1/26994/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha