آرشیو
انتخاب نشریه


نگاهي به رشد مهدهاي کودک و نقش تربيتي آنها
مهد کودک،مکاني براي آموزش مهارت هاي اوليه زندگي

مريم حسين آبادي
بسياري از مردم بر اين باورند مهد هاي کودک جايي براي نگه داشتن بچه هاي خانواده هاي کارمندان و سرگرم کردن آنهاست. اما ‏واقعيت چيز ديگري است. هر چند در گذشته نه چندان دور تعداد مهد هاي کودک يا کودکستان ها خيلي کمتر از دوره کنوني بود، ولي ‏از همان دوران خانواده ها 
تمايل به شروع تعليم و تربيت فرزندان شان را در اين مکان ها داشتند.اما امروزه تقريبا اکثر والدين اعم از شاغل و غير شاغل، تمايل به ثبت نام فرزندان شان در مهد هاي کودک دارند. بسياري از آنها ‏حتي ماهها قبل از به دنيا آمدن فرزندشان، اطلاعات زيادي در اين باره به دست مي آورند.در حال حاضر مهد کودک بيشتر از اينکه يک مکاني براي نگهداري کودکان در هنگام اشتغال ‏والدين باشد، به يک نهاد آموزشي و پرورشي تبديل شده که حتي مادران غير شاغل نيز رغبت و تمايل زيادي براي فرستادن کودکان ‏خود به اين مکان پيدا کرده اند. اين نهاد آموزشي امروزه به مکاني براي آموزش مهارت هاي اوليه زندگي به کودکان تبديل شده است؛ ‏مهارت هايي که اولاً نياز ضروري براي زندگي در عصر مدرن است و ثانياً اينکه به علت تخصصي بودن آن، بيشتر والدين از آموزش آنها به فرزندان شان ناتوان هستند.‏
حسين عبدالهي، مدرس دانشگاه در خصوص تاثير مهد کودک در  رشد اجتماعي کودکان مي گويد:"مهد کودک امروزه به مکاني براي آموزش مهارت هاي اوليه زندگي به کودکان تبديل شده به طوري که کمک به رشد اجتماعي کودک، نحوه ارتباط با ديگران، يادگيري زبان وقوانين اجتماعي، آموختن مطالب به صورت منظم و گروهي از اثرات مفيد 
مهدکودک ها بر کودکان است.وظيفه مهم مهد کودک ها آشنا کردن کودکان با هنجارها، آموختن ارزش هاي ديني و اجتماعي و نيز آشکار کردن استعدادهاي نهفته است که اين استعداها با ورود به مراکز آموزشي و هنري بارور مي شوند.کودک از طريق ارتباط با ساير کودکان در مهد،اجتماعي مي شود و در محيط مهد کودک با انجام کار هاي گروهي مسوليت پذير شده و براي رفتن به مدرسه آماده مي شود.البته نبايد از نظر دور داشت که عدم رسيدگي مناسب به کودک در مهد کودک، عدم حضور مادر در ساعاتي از روز باعث آسيب روحي در برخي کودکان  مي‌شود و با وجود تفاوت فرهنگي کودکان در مهد، به دليل وجود بچه هايي از خانواده هاي مختلف با فرهنگ ها و منش هاي تربيتي متفاوت ، سبب ايجاد مشکلاتي در برخي کودکان مي شود."
آن‌چه کودکان در مهد کودک مي‌آموزند، به مراتب بيشتر و پررنگ‌تر از محيط خانه و خانواده است.مربيان در مهدهاي کودک نقش اساسي و پايه‌اي در امر تربيت و رشد اجتماعي کودکان دارند،لذا انتخاب مربي مهد کودک و ويژگي‌هاي رفتاري وي بايد بسيار مورد توجه باشد؛ چراکه تعهد، وظيفه‌شناسي و مسئوليت‌پذيري آنان در ساختن نسلي کارآمد و پويا حائز اهميت است.عدم به کارگيري نيروي متخصص يکي از مهم ترين مشکلاتي است که امروزه در مهدهاي کودک کشور وجود دارد، به طوري که نيروهاي غير متخصص توانايي آموزش ساده‌ترين موضوعات لازم براي فراگيري کودک را در اختيار ندارند.بدون شک عواقب منفي ناشي از تربيت نادرست کودکان در مهدکودک هاي کشور مي‌تواند هزينه‌ها و آسيب‌هاي بسيار گزاف و گرانبهايي را شامل حال کشور کند.امروزه برخي افراد مجوزهاي لازم براي تاسيس يک مهدکودک را از سازمان مربوطه دريافت مي کنند، در حالي که اين افراد در بسياري از مواقع موسس مهدکودک نيستند؛ بلکه موسس سرمايه‌گذاري است که تاسيس يک مهدکودک را بر عهده گرفته است.در حالتي که يک سرمايه گذار غير متخصص در حوزه کودک اداره يک مهدکودک را به دست بگيرد، بدون شک فقط به دنبال اهداف تجاري و سودآوري خواهد بود، به طوري که کودکان حاضر در آن محيط مورد توجه آموزشي و تربيتي قرار نمي‌گيرند.برخي از 
مهدکودک هاي موجود در کشور با ايراد قوانيني نادرست و اشتباه باعث مي شوند تا کودکان در مسير اشتباه زندگي قرار بگيرند.
زهره افشارلر ، روانشناس و رئيس هيئت مديره انجمن کودک همرهان درباره نقش تربيتي مهدکودک بر کودکان مي گويد:"نحوه ارتباط با ديگران و همسالان خود، رشد کلامي، آموزش غيرمستقيم به صورت منظم و گروهي و رشد اجتماعي کودک در فضايي پرنشاط از اثرات مهدکودک‌ها بر کودکان است بنابراين بايد براي آنها فرصتي فراهم شود تا در مهدکودک و فضاي پرنشاط با همسالان خود ارتباط برقرار کنند.از ديگر فوايد مهدهاي‌کودک توان اجتماعي شدن، قانونمندي، خويشتن‌داري، رعايت حريم خود و ديگران است.همچنين تمرين و کسب استقلال و درک مسئله حريم و حد و حدود در کودکان از ديگر فوايد مهدهاست.با توجه به اينکه کودکان در مهدها فضاي متفاوتي با خانه را تجربه مي‌کنند، با چهارچوب‌ها و قوانين مشخص و رعايت قوانين و مقررات آشنا شده و آن را فرامي‌گيرند که اين موضوع رشد اجتماعي کودک را تأمين مي‌کند.اگر آموزش‌هاي مهدکودک متناسب با سن کودک و به شکل اصولي باشد باعث توانمندي و گسترش ذهني کودکان مي‌شود.در نتيجه کودکاني که اين محيط‌هاي اجتماعي را با استانداردهاي اصولي تجربه کنند، ذهني توانمندتر داشته و در بدو ورود به مدرسه مشکلي براي جدايي از خانواده نخواهند داشت بنابراين قادرند با همسن و سالان خود بهتر ارتباط برقرار کنند.مهدها با توجه به نقش مهمي که دارند، قادرند در رشد همه‌جانبه کودکان در محدوده طلايي 3 تا 6 سال به پرورش نسل کارآمد، شايسته، مستقل، توانمند و مقاوم در برابر چالش‌ها و دشواري‌ها کمک کنند."
ما بايد با توجه به خواست‌ها و نيازهاي مردم شرايطي را ايجاد کنيم که تعداد کودکان حاضر در مهدهاي کودک‌ افزايش يابد و آمار کودکان 2 تا 5 ساله‌اي که از مهدهاي کودک استفاده مي‌کنند، در سطح کشور نيز بسيار پايين است.اگر بخواهيم جامعه سالمي داشته باشيم بايد آموزش‌هايمان را از مقاطع پيش دبستاني و مهدکودک آغاز کنيم.اين آمار با توجه به سطح پوشش بالاي کشورهاي توسعه يافته نگران کننده است. بنابراين بايد زمينه براي حضور کودکان در مهدهاي کودک فراهم شود.با توجه به شرايط جديد زندگي، نگاه ما نيز بايد متناسب با نيازهاي جامعه باشد. بنابراين بايد با نگاه جامع و بوم شناختي وارد اين مرحله شويم. در حال حاضر بسياري از خانوده‌ها تک فرزند هستند يا پدر و مادر دو شيف کار مي کنند يا به ماموريت مي روند و کودکان در اين حالت سرپناهي ندارند.
محمد نفريه مديرکل امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزيستي کشور در خصوص ميزان بهره‌مندي کل کودکان ما قبل سن دبستان کشور از خدمات ارائه شده در مهدهاي کودک و پيش دبستاني‌ها مي گويد:" اين نرخ نزديک به ١۵ درصد است.در برخي کشورهاي توسعه يافته گاهي تا ٧٠ درصد از کودکان از خدمات آموزش‌هاي ارائه شده قبل از سن مدرسه بهره‌مند هستند،ارائه اين خدمات در کشورهاي مختلف مجراهاي متفاوتي دارد. در ايران قبل از انقلاب اين خدمات در مهدهاي کودک و کودکستان‌ها ارائه مي‌شدند اما مدتي بعد از پيروزي انقلاب فعاليت کودکستان‌ها متوقف شد تا اينکه مهدهاي کودک و پيش دبستاني ها
بار ديگر فعاليت شان را آغاز کردند.
تنها در سنين پيش دبستاني و يکسال قبل از آغاز مدرسه، نزديک به ٧٠ درصد از کودکان از اين خدمات استفاده مي کنند، اين رقم براي کودکان محدوده دو سال قبل از آغاز دبستان نيز، به ۵٠ درصد مي‌رسد.درصد پوشش کودکان زير ۶ سال براي بهره مندي از خدمات و آموزش هاي پيش از دبستان در کشور ما پايين است.در برخي از کشورها اين آموزش ها بين يک تا ٣ سال به شکل اجباري انجام مي‌شود. همچنين استفاده خانواده ها از خدمات با پوشش يارانه هاي ويژه مورد تشويق قرار مي‌گيرد.با پيشرفت کشورها از سطوح سنتي به سمت سطوح مدرن، اغلب خانواده ها از شکل گسترده به شکل هسته اي تغيير شکل يافته‌اند و بين يک تا دو فرزند دارند. اين خانوادها همچنين اغلب در محيط هاي بسته هستند؛ بنابراين کودکان بايد پرورش اجتماعي پيدا کنند و مهارت‌هاي زندگي را بياموزند. آنچه در مهدهاي کودک مدنظر قرار دارد نيز آموزش هاي غيررسمي و غير از مواد درسي است."
کانون خانواده ، نخستين نهاد اجتماعي است که کودک در آن پرورش مي يابد و مي آموزد که چگونه رفتار اجتماعي داشته باشد.نهادهاي ديگري به جز خانواده  در آموزش هنجارها و ارزش ها به فرزندان دخالت دارند و با افزايش سن کودک به مرور از نقش خانواده ها کاسته و بر نقش اين کانون ها در الگو دهي به شخصيت کودک افزوده مي شود. مهدکودک، براي بچه ها عموماً جذابيتي بيش از خانه و خانواده  دارد و نيز نقشي بسيار اساسي و مهم در تربيت کودکان  ايفا مي کند.بنابراين براي به ثمر نشستن اين نهال هاي ترد و شکننده و کمک به رشدِ صحيح آنان بايد محيطي امن و عاري از هر انحرافي براي تربيت آنان فراهم ساخت.بسياري از کودکان با رشد روزافزون تعداد مادران شاغل، بيش از نيمي از روز خود را در مهدها سپري 
مي سازند و رفتارها، ارزش ها و الگوهاي بسياري را از اين مکان ها کسب مي کنند، حال اين مربيان و مسئولان مهدها هستند که بايد ضمن عنايت به وظيفه خطير تعليم و تربيت ، و بهره گيري از شيوه هاي مثبت و کارآمد، در ساختن نسل آتي کمر همت ببندند.
والدين بدانند كه در رشد و تكامل كودك خود، فقط تا مرحله مشخصي مي‌توانند براي كودك كافي باشند، به بيان ديگر معمولا تا دو‌، سه سالگي محيط خانه، مادر و پدر براي رشد كودك كفايت مي‌كند، ولي بعد از آن مي‌طلبد كه كودك در محيط ديگري قرار بگيرد. والدين بايد اين آمادگي را پيدا كنند كه فرزندشان از آنها جدا شود و به محيط ديگري كه همان مهدكودك است، برود.‌ از اين سن به بعد، كودكان به تجربه‌هاي اجتماعي نيز نياز دارند بنابراين ارتباط با همسالان و آموختن بسياري از مفاهيم را مي‌توان از طريق اجتماع براي فرزندان مهيا كرد. رشد اجتماعي كودك، نحوه ارتباط با ديگران و يادگيري زبان و درك مفاهيم كلامي و غيركلامي در يك مهدكودك خوب كه از معيارهاي لازم براي رشد اجتماعي و كلامي كودكان برخوردار باشد، ضروري به نظر مي‌رسد.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9252/1/25349/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha