آرشیو
انتخاب نشریه


تبيين بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار نمايندگان مجلس
تله تعهدات در معاهدات

محمدجواد اخوان 
امضاي يک توافق يا کنوانسيون بين‌المللي در واقع پذيرش يک تعهد بلندمدت يا مادام‌العمر نه براي يک فرد که براي يک جامعه و نسل‌هاي آتي آن است.
رهبر معظم انقلاب در ديدار نمايندگان مجلس فرمودند: «موارد پيشنهادي براي تصويب به‌عنوان قانون، نبايد خلاف مصالح کشور باشد. کنوانسيون‌هاي بين‌المللي را قدرت‌هاي بزرگ 
بر اساس منافع خود آماده مي‌کنند، دولت‌هاي همسو يا مرعوب هم آن‌ها را تصويب مي‌کنند. بعضي از اين معاهدات مواد مفيدي دارد؛ عيبي ندارد. راه‌حل آن است که مجلس خودش قانون بگذارد، مثلاً قانون مبارزه با تروريسم يا پولشويي. هيچ لزومي ندارد. ما چيزهايي که نمي‌دانيم به کجا ختم مي‌شود و حتي ميدانيم که مشکلاتي دارد، به خاطر آن جهات مثبت قبول کنيم.»
واقعيت آن است که در حال حاضر روندي مشاهده مي‌شود که بايد در مورد آن نگران بود و آن «تعهدپذيري پي‌درپي بين‌المللي و بدون محاسبه هزينه فايده» است. خدا رحمت کند مرحوم کيومرث صابري فومني (گل‌آقا) که در دهه 70، در نشريه خود کاريکاتور معروفي را درج کرده بود که يکي از مسئولان وقت ديپلماتيک کشور روي نقشه جغرافيايي جهان، با ذره‌بين در حال پيدا کردن کشوري ميکروسکوپي براي برقراري روابط ديپلماتيک بود. اکنون گويي شبيه همان رويکرد نيز مشاهده مي‌شود و با اين فرق که برخي با ذره‌بين دنبال پيدا کردن کنوانسيون و معاهده‌اي جديد هستند تا آن را به امضا  برسانند. در مورد نيت اين افراد قضاوتي نداريم، اما در مورد پيامدهاي اقدام آن‌ها مي‌توان اظهارنظر کرد. 
طبعاً تعامل با ديگر کشورها يا نهادهاي بين‌المللي اقدامي پسنديده است، اما به‌خودي‌خود فاقد اصالت است. امضاي يک توافق و يا کنوانسيون بين‌المللي در واقع پذيرش يک تعهد بلندمدت يا مادام‌العمر نه براي يک فرد که براي يک جامعه و نسل‌هاي آتي آن است. افرادي که در مسئوليت تصميم سازي يا تصميم‌گيري براي چنين امري هستند بايد در ذهن داشته باشند که نه براي خود، بلکه براي همه مردم و حتي نسل‌هاي بعدي در حال تصميم‌گيري هستند و ممکن است پيامدهاي منفي تصميم امروزشان سال‌ها بعد گريبان‌گير فرزندان ما شود. 
مثال بارز اين امر را در پذيرش معاهده منع گسترش سلاح هسته‌اي (NPT) مي‌توان مشاهده کرد. کساني که سال‌ها پيش اين پيمان را از طرف ايران پذيرفتند شايد تصور مي‌کردند مطابق آنچه در اين پيمان ذکرشده ايران از قِبَل اين پيوستن، به دانش هسته‌اي صلح‌آميز دست يابد يا مثلاً بتوان با امضاي آن پرستيژ صلح‌طلبي جهاني در پيش گرفت. اکنون و پس از سال‌ها مشخص‌شده که پيوستن ايران به اين پيمان نه‌تنها به دستيابي ايران به فناوري صلح‌آميز هسته‌اي کمکي نکرد، بلکه تعهدات اوليه پذيرفته‌شده، کشور ما را به پذيرش تعهداتي ثانويه و محدوديت‌هايي فراتر وادار کرده است. اکنون کشورها و رژيم‌هايي در دنيا وجود دارند که اين پيمان را نپذيرفته‌اند و طبعاً زير بار تعهدات آن نيز نرفته‌اند. برخي از اين‌ها حتي دارنده سلاح هسته‌اي نيز هستند، بي‌آنکه کسي به آن‌ها تحريمي تحميل کرده باشد.
مردم ما به‌خوبي به ياد دارند که سه سال پيش و در ماجراي غمبار حج خونين 94، هنگامي‌که دولت عربستان سعودي از عمل به وظايف مرسوم کنسولي در قبال ابدان مطهر شهداي منا سرباز مي‌زد، مسئولان وقت وزارت امور خارجه در پاسخ به اعتراض هموطنان‌مان تأکيد مي‌کردند که سعودي‌ها برخي کنوانسيون‌هاي مربوط به حقوق کنسولي را نپذيرفته‌اند و خود را ملزم به اجراي آن نمي‌دانند. چگونه دولتمرداني مانند آل‌سعود متوجه تبعات پذيرش تعهدات در قالب کنوانسيون‌هاي بين‌المللي هستند، درحالي‌که برخي ديپلمات‌هاي وطني پي‌درپي در حال تعهدپذيري هستند؟
آنچه بايد در امضاي يک معاهده يا توافق خارجي اصالت داشته باشد، منافع ملي و ارزيابي راهبردي از تهديدات و فرصت‌هاي آتي امضا يا عدم امضاست. محاسبه هزينه و فايده تعهدپذيري بايد بر اساس منافع ملي باشد، نه سفرهاي ديپلماتيک خارجي يا دريافت حق مأموريت ارزي و ... شايد حتي لازم باشد در برخي تعهداتي که پيش‌تر پذيرفته‌شده نيز تجديدنظر صورت گيرد.
*به نقل از برهان

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9244/1/24053/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha