آرشیو
انتخاب نشریه


الهام امين زاده در گفتگو با رسالت :
آمريكا، ايران مستقل را تحمل نمي‌ كند

گفتگو از ريكا حسامي
اشاره :
موضوع خروج آمريكا از برجام و برقراري مجدد تحريم‌ها از جمله مسائلي است كه از ابعاد گوناگوني قابل بررسي است . يكي از ابعاد اين موضوع ، بحث حقوقي آن و شكايت جمهوري اسلامي ايران از آمريكا در قبال نقض توافقي است كه با توجه به قطعنامه 2231 شوراي امنيت سازمان ملل داراي اعتبار حقوقي است. اما با توجه به حق وتوي آمريكا در سازمان ملل آيا ايران 
مي تواند از حقوق خود در اين زمينه دفاع كند و آمريكا را به پاي ميز محكمه بين‌المللي بكشاند؟! ادعاي حقوق بشري سازمانهاي بين‌المللي در قبال نقض آشكار اسناد بين‌المللي و اصل همكاري كشورها بدون ايجاد تنش و تخاصمات از سوي كشورهاي قلدرمآب و زورگو چگونه قابل توجيه است؟!
موضوع اروپا در قبال خروج ترامپ از برجام چه تاثيري در آينده وجهه سياسي و تجاري اين كشورها دارد؟
اينها سوالاتي است كه با خانم دكتر الهام امين زاده، دكتراي حقوق بين‌المللي از دانشگاه گلاسكو و معاون حقوقي رئيس جمهور در دولت يازدهم مطرح كرديم و پاسخ‌هاي قابل تاملي نيز شنيديم. عضو هيئت علمي دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران معتقد است كه توافق برجام ، سندي است كه مستند به سند شوراي امنيت و داراي اعتبار حقوقي است.
وي يادآور شد كه آمريكا علاوه بر اينكه ناقض قطعنامه‌ شوراي امنيت است بلكه ناقض اصل همكاري است كه در منشور سازمان ملل به تصويب رسيده است.
رئيس موسسه مطالعات حقوق انرژي دانشگاه تهران خاطرنشان ساخت كه با توجه به حق وتوي آمريكا در سازمان ملل بعيد است كه از طريق شوراي امنيت سازمان ملل بتوان آمريكا را وادار به اجراي تعهداتش نمود.
وي گفت : اتحاديه اروپا بايد انتخاب كند كه يا اعتبارش را به عنوان طيفي در جهان كه مي تواند به طور مستقل وارد تجارت بين‌الملل بشود. حفظ كرده و از اين محك و امتحان سربلند بيرون بيايد يا اينكه بخواهد از يك كشور قُلدر و زورگو تمكين كند و سوابق حقوق بشري و تمدني خودش را با تمكين در مقابل رئيس جمهوري مثل ترامپ زير سوال ببرد.
عضو هيئت  علمي بنياد ملي نخبگان موضع‌گيري اتحاديه اروپا را در قبال خروج آمريكا از برجام، نقطه عطفي براي اين اتحاديه دانست كه وجهه اروپا را به جهان نشان مي‌دهد. 
وي تصريح كرد كه احساس ضعف در قبال كشورهاي زورگو باعث مي شود هر تصميمي را اتخاذ و آن را عملياتي كنند.
وي راه به انفعال كشاندن آمريكا را وحدت، يكپارچگي و استحكام قواي داخلي دانست و يادآور شد كه آمريكا بيش از چهل سال است كه نه تنها نظام ايران بلكه استقلال و تماميت ارضي كامل كشور را نمي‌تواند تحمل كند زيرا ايران در منطقه سوق الجيشي و داراي منابع انرژي و سرمايه انساني است. دكتر امين زاده گفت : همانطور كه رهبري فرمودند اگر ما روزي تصميم گرفتيم كه چاه‌هاي نفت‌مان را ببنديم و هيچ استفاده‌اي از نفت نكنيم بايد بتوانيم به صورت خودكار و پايا مبتني بر اقتصاد مقاومتي كشور را اداره كنيم. اين گفتگو فرارويتان قرار دارد.

خروج آمريكا از برجام داراي چه پيامدهاي حقوقي براي اين كشور است؟ آيا ايران مي تواند در اين مورد اقدام حقوقي كند؟
توافق برجام علي‌رغم اينكه يك معاهده‌ بين المللي است ولي از آنجا كه معاهدات در مجالس قانون‌گذاري بايد به تصويب برسند و اين معاهده نه در كنگره آمريكا و نه در مجلس شوراي اسلامي و همچنين در كشورهاي اروپايي ، چين و روسيه هيچكدام به تصويب نرسيد لذا در حد يك توافق سياسي باقي ماند. البته با اعتنا به اعتبار حقوقي‌اي كه قطعنامه 2231 شوراي امنيت سازمان ملل به آن داد، به عنوان سندي كه مستند به سند شوراي امنيت است، اعتبار حقوقي پيدا كرد. نكته مهم اين است كه علي‌رغم اينكه اين سند، معاهده‌اي نيست اما سندي بر اساس منشور شوراي امنيت است كه يكسري اعتبارات حقوقي از منشور سازمان ملل متحد مي‌گيرد. بخصوص بند سه ماده يك منشور و ماده 56 منشور كه در مورد حل مسائل بين‌المللي الزام به همكاري مي‌كند و كشورهايي كه حاضر به همكاري شدند ولي در ميانه راه نقض عهد مي‌كنند ،  اينها كشورهايي به حساب مي‌آيند كه بر ضد همكاري بين‌المللي قدم برداشته‌اند و ايجاد مشكل كرده‌اند. آنها كشورهاي مشكل‌ساز شمرده مي‌شوند بنابراين 
ايالات متحده آمريكا از دو منظر ناقض قطعنامه شوراي امنيت كه قطعنامه‌اي لازم‌الاجراست، مي باشد و قطعنامه‌ مصوب شوراي امنيت را نقض كرده است و از طرفي به عنوان ناقض اصل همكاري كه در منشور سازمان ملل متحد به تصويب رسيده است، مي باشد زيرا كشورها موظفند كه به دور از جنگ با تنش و ايجاد مخالفت با يكديگر به حل مسائل في مابين بپردازند و به مسائل‌شان رسيدگي كنند . بنابراين ، آمريكا از چند جهت ناقض اين اصول و اسناد بين‌المللي به شمار مي‌رود.
آيا جايي براي شكايت ايران از آمريكا وجود دارد ؟
اينكه آيا جايي براي شكايت وجود دارد بايد بگويم ؛ 
قاعدتا از طريق مكانيزم خود بسنده‌اي برجام كه كميسيون‌هايي را در رده‌هاي مختلف و نهايتا شوراي امنيت پيش‌بيني كرده ، بايد به نقض برجام و خروج از برجام رسيدگي شود. با توجه به اينكه پايبندي ، 
اطاعت و تبعيت ايران در همه موارد محرز است قاعدتا بايد شوراي امنيت در اين زمينه ورود پيدا كند. جمهوري اسلامي ايران هم مي‌تواند بر اساس نقض عهدنامه مودتي كه جلوگيري از جنگ و خونريزي و هر نوع تنش مخاصمه‌آميزي كه بخواهد صلاح و امنيت بين‌المللي را به خطر بيندازد و بين ايران و ‌آمريكا وجود دارد شكايت كند زيرا كه اين عهدنامه هم نقض شده است. در واقع، اصل همكاري و عهدنامه و مودت هر دو مي‌توانند مبنايي باشند براي اينكه ايران شكايتي را عليه آمريكا به ديوان بين‌المللي دادگستري تقديم كند.
اگر آمريكا در ديوان بين‌المللي مقصر شناخته شود آيا ضمانت اجرايي براي محكوميت آمريكا و نتايج حاصل از محكوميت‌ آن وجود دارد، مثلا مشمول تحريم‌هاي بين‌المللي بشود و...؟
اگر شكايت ايران به حكم برسد اين احكام بيشتر اثرگذاري بر افكار بين‌المللي است.زماني كه اين حكم صادر مي شود لازم‌الاجرا بودن خودش را با خودش دارد اما اينكه آيا نهاد ، شورا يا كميسيوني باشد كه بخواهد از كشوري كه حكم ديوان را اجرا نمي‌كند ، مطالبه‌اي كند فقط شوراي امنيت سازمان ملل است! شوراي امنيت سازمان ملل در مورد  كشورهايي كه به  احكام بي‌توجه هستند و آنها اجرا نمي‌كنند مي تواند از كشورهاي ديگر بخواهد كه براي تمكين با اقدام‌هاي عملي خودشان مثل تحريم و توسل به زور زماني كه از حكم ديوان بين‌المللي دادگستري تبعيت نكرده آن كشور را تحت فشار قرار بدهند. متاسفانه از ‌آنجا كه آمريكا در شوراي امنيت از حق وتو برخوردار است بعيد است كه از طريق شوراي امنيت بتوان ايالات متحده آمريكا را وادار به اجرا كرد.
در مورد اروپا نظرتان چيست؟ آيا اتحاديه اروپا با توجه به تاكيدي كه بر باقي ماندن برجام دارد مي‌تواند با قوانيني كه تصويب مي‌كند ، تحريم‌هاي آمريكا عليه ايران را كمرنگ كند و كمپاني‌هاي اروپايي را وادار به همكاري اقتصادي با ايران نمايد؟
اتحاديه اروپا همانقدر كه شريك تجاري ايران است ، 
شريك تجاري ايالات متحده هم هست. در اينجا در ميان دو مسئله قرار گرفته ، يك مسئله برجام و لازم‌الاجرا بودن ‌آن و اينكه شوراي امنيت راي داده لذا طبق الزاماتي كه براي تعهدات بين‌المللي وجود دارد، اينها بايد به توافق سياسي‌شان پايبند باشند. از طرف ديگر، مبادلات تجاري‌اي كه اروپا با ‌آمريكا دارد چندين برابر مبادلات تجاري با ايران است.
در اين زمينه ، هنوز اتحاديه اروپا تصميم نگرفته كه مي‌خواهد پايبند به برجام باشد يا اينكه پايبند به تحريمي شود كه ايالات متحده مي‌خواهد انجام بدهد و قصد دارد كه آنها را از همكاري با ايران و شركت‌هايي كه در زمينه خودرو و انرژي با ايران موافقت‌هايي كردند و مي‌خواهند فعاليت‌هايي داشته باشند منصرف كند. الان ايالات متحده آمريكا رايزني‌هاي گسترده‌اي را با كشورهاي مختلف به راه انداخته و كشورها را تهديد مي‌كند كه هيچ گونه تعاملي با ايران نداشته باشند. اين هم فضاي ديگري است كه اتحاديه اروپا بايد انتخاب كند كه يا اعتبارش را به عنوان طيفي در جهان كه مي تواند به طور مستقل وارد تجارت بين‌الملل بشود، حفظ كرده و از اين محك و امتحان سربلند بيرون بيايد يا اينكه بخواهد از يك كشور قلدر و زورگو و ظالم تمكين كند و سوابق حقوق بشري و تمدني خودش را با تمكين در مقابل رئيس جمهوري مثل ترامپ زير سوال ببرد! يا اينكه با چشم بسته به منافع تجاري خود نگاه كند و آنچه در خصوص اعتبارات بين  المللي است ناديده بگيرد و صرفا به تعاملات تجاري‌اي كه با آمريكا دارد فكر كند.اينجا مباحث حيثيتي و اعتباري بين‌المللي هم مطرح مي‌شود كه اتحاديه اروپا خيلي خوشش نمي‌آيد به لحاظ بين‌المللي اصل همكاري با كشوري كه تمام تعهدات را انجام داده به هيچ عنوان از الزامات برجام تخطي نداشته را پايمال كند و صلح و امنيت بين‌المللي را به خطر بيندازد.
با توجه به اينكه اخيرا ترامپ از اجلاس گروه هفت هم امضاي خودش را پس گرفت آيا فكر مي‌كنيد ايستادگي اروپا در مقابل حاكميت استكباري آمريكا و زورگويي‌هاي بين‌المللي آن مي‌تواند پابرجا باشد و آيا اروپا مي‌تواند از حيثيت خودش دفاع كند؟ از نظر حقوقي چطور؟
از لحاظ حقوقي، قاعدتا هر كشوري توافقي را انجام مي‌دهد كه مستند به قطعنامه‌ شوراي امنيت باشد اگر به دليل منافع تجاري خودش بخواهد آمريكا را در وهله اول قرار بدهد ، خاطي به حساب مي‌آيد . اما به لحاظ اعتباري و بين‌المللي خارج از مسائل حقوقي هم اين موضوع اعتبار بين‌المللي اتحاديه اروپا را زير سوال مي‌برد. در اين صورت، كشورها زماني وارد تعامل با اتحاديه اروپا مي‌شوند كه تضمين‌هاي جدي از او بگيرند كه در شرايطي كه آمريكا از آن كشور خوشش نيايد و بخواهد اتحاديه اروپا را تحت فشار قرار بدهد ، به راحتي نتواند از آن تعاملات اقتصادي و تجاري خارج بشود و شانه خالي كند. اين يك درس و نقطه عطفي براي اتحاديه اروپاست كه واقعا چطور مي‌خواهد به جهانيان معرفي بشود. همه آنچه كه در عرصه بين‌الملل مطرح است ، مباحث اقتصادي و تجاري نيست بلكه مباحث ديگري هم هست كه آن اعتباري است كه در يك اِشل بزرگ‌تر و فرآيند بازتر مي‌تواند حتي آن بحث اقتصادي را هم به خطر بيندازد چون اگر كشوري به لحاظ تجاري كشور بدعهدي به حساب بيايد اگر بخواهد با كشورهاي ديگر در قاره‌هاي ديگر آسيا ، آفريقا و آمريكاي جنوبي معاهدات تجاري ببندد وقتي كه چنين كارنامه‌اي را در تاريخ سياسي و اجتماعي خود داشته باشد، كشور خوش‌عهد و معتبري به حساب نمي‌آيد.
به نظر شما آمريكا چه اهدافي را در منطقه دنبال مي‌كند و در قبال ايران و دژ مستحكمي كه جمهوري اسلامي ايران در قبال مواضع خود دارد، بالاخره چه واكنشي نشان خواهد داد؟
ايالات متحده آمريكا به دليل اينكه ايران در يك منطقه سوق الجيشي قرار دارد و كشوري مستقل است و از طرفي در خدمت مطامع منطقه‌اي آمريكا نيست لذا نه تنها با نظام بلكه با حكميت سرزمين ايران مخالف است، از اين رو نمي‌تواند ايراني واحد ، مستقل و با تماميت ارضي كامل را تحمل كند. قرار گرفتن ايران در منطقه‌ سوق‌الجيشي ، وجود انواع و اقسام منابع انرژي در ايران و نيز سرمايه انساني موضوعاتي است كه مدنظر مي باشد. معمولا در مقابل كشورهايي كه زورگويي مي‌كنند، هرچه احساس ضعف شود و حركت‌هاي انفعالي صورت گيرد آنها جري‌تر مي‌شوند و به خود حق مي‌دهند كه هر تصميمي را در مورد آن كشور اتخاذ نموده و عملياتي كنند و از طرفي آنچه اين كشورها را منعفل مي‌ كند، وحدت ، يكپارچگي و استحكام قواي داخلي است كه باعث مي‌شود نه تنها نتوانند اهداف‌شان را پياده كنند بلكه در مقابل يكپارچگي ملت دچار ضعف و سرخوردگي شوند. از طرفي، حفظ وحدت و يكپارچگي و استحكام عناصر قدرت در كشور موجبات آرامش نسبي را هم براي مردم فراهم مي‌كند . با توجه به اينكه آمريكا در طي چهل سال گذشته بطور مرتب در حال برنامه‌ريزي و عملياتي كردن نقشه‌هايش در منطقه بوده بايد كه نقشه‌خواهي و ‌آينده پژوهي در كشور ما نهادينه شده باشد. اگر تحريك قوميت‌ها يا بزرگنمايي بعضي از نارضايتي‌ها در يك منطقه و در بعضي از موضوعات صورت مي‌گيرد بايد آينده پژوهي و پيش‌بيني شكل گرفته باشد و ما بتوانيم به راحتي تهديدها را تبديل به فرصت كنيم.
آخرين سوال اين است كه به نظر شما بهترين واكنش در مقابل تهديدات آمريكا چيست و راه برون رفت از وضعيت برجام چگونه است؟
شايد بايد واكنش‌ها و اعتراض‌هاي ما در عرصه بين‌المللي علني بشود كه چرا زماني كه ما تمام تعهداتمان را انجام مي‌دهيم بازهم طرف‌هاي مقابل حاضر نيستند به توافقات خودشان احترام بگذارند؟! بايد احترام به تعهدات بين‌المللي را مطرح كنيم. ما تعهدات‌مان را صادقانه و بر اساس «اصل حسن نيت» كه در عرصه بين‌الملل اصل مهمي به شمار مي‌رود و همچنين «اصل همكاري» ، «اصل تنش‌زدايي» ، «اصل پايبندي به حقوق بين‌الملل و توافقات بين‌المللي» ، «اصل تعهد به حل مسالمت‌آميز اختلافات بين‌المللي انجام مي‌دهيم اينها بايد مرتب توسط ديپلمات‌هاي ما و رسانه‌هاي خارجي ما در عرصه بين‌المللي مطرح شود و تلاش كنند كه اين مسئله حتما بايد در شوراي امنيت مورد بررسي قرار بگيرد كه خروج يكجانبه ايالات متحده و آغاز تحريم‌ها همگي برخلاف حقوق بشر و برخلاف تجارت آزاد بين‌المللي است. اينها يكسري كارهاي ديپلماسي عمومي است كه بايد به صورت قوي انجام بشود. در مرحله بعدي هم توانمندي داخلي است و همانطور كه مقام معظم رهبري تاكيد فرمودند كه اگر در چهارچوب برجام غني‌سازي بايد اتفاق بيفتد چون، كشور توانمندي هستيم و استفاده‌هاي زيادي هم از انرژي هسته‌اي داريم . 
اين مسائل كه انرژي هسته‌اي چقدر براي ما ضروري است بايد تبيين بشود. چون بارها به ما گفته شده كه انرژي هسته‌اي براي چه نياز است شما نفت و گاز داريد! در حالي كه خود آنها از انرژي پاك در اجلاس‌هاي زيست محيطي و كنفرانس‌هاي محيط زيست‌شان مرتب دم مي‌زنند، چطور به ايران كه مي‌رسند مطرح مي‌كنند كه ما بايد براي انرژي كارخانجات و مردم از نفت و گاز استفاده نماييم؟! اينها مسائلي است كه بايد مطرح بشود. آن شكايت هم كه آمريكا عهدنامه مودت را نقض كرده است در جاي خود بايد مطرح شود و توانمندي داخلي و توانمندي هسته‌اي كه رهبر معظم انقلاب فرمودند و توانمندي ساير انرژي‌ها بايد صورت بگيرد اقتصاد تك محصولي بايد به اقتصاد چند بُعدي برسد. همانطور كه رهبري فرمودند : اگر ما روزي تصميم گرفتيم چاه‌هاي نفت‌مان را ببنديم و هيچ استفاده‌اي از نفت نكنيم . بايد بتوانيم به صورت خودكار و پايا مبتني بر اقتصاد مقاومتي كشور را اداره كنيم و مردم را از رفاه خوبي برخوردار سازيم.
متشكرم.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9243/1/23880/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha