آرشیو
انتخاب نشریه


نگاهي به مقوله شادي و نشاط در خانواده
خانواده، محلي براي تجربه شادي و نشاط

نجمه الحسيني
خانواده شاد، خانواده ايده‌آل امروز است. مسلما خانواده شاد خانواده‌اي است که مناسبات پايدار، سالم، قابل قبول و موفق دارد. خانواده شاد را نبايد همرديف با هيجان‌ها و لذات گذراي مخرب و ويرانگر معادل دانست. شادي به معناي کشيدن مواد مخدر مصرف الکل، خود ويرانگري و هيجان هاي و لذات پر مخاطره نيست. شادي مفهومي به مراتب وسيع‌تر، عميق‌تر و عمومي‌تر از لذت‌طلبي‌هاي پر‌مخاطره است. نشاط مقوله اي است که برخي آن را حلقه مفقوده جامعه امروز ايران مي‌خوانند و برخي ديگر، وضعيت آن را نگران‌کننده و نه نااميدکننده مي‌خوانند. نشاط، با شاخص‌هاي اقتصادي، سياسي و اجتماعي و فرهنگي رابطه دوسويه دارد که پرداختن به آن، از همه اين زوايا ممکن است. يکي از ويژگي هاي جامعه امروزي (زندگي به اصلاح مدرن) گسترش شهر نشيني، دسترسي بيشتر به فناوري، مشغله هاي فراوان، تحميل 
استرس هاي متعدد بر افراد، تعامل فرهنگي بالا و مستعد شدن جهت تضعيف هويت فرهنگي ،کاهش ارتباطات عاطفي ميان مردم، افزايش اختلالات رواني و ...
است. در چنين جامعه­ اي، يکي از مهم‌ترين دغدغه ها برنامه ريزي مناسب ، افزايش پويايي اجتماعي و رواني به عنوان مولفه­ اي مهم در سبک زندگي مردم است. چرا که يکي از گمشده‌هاي مردم در چنين جامعه اي، نشاط و شادابي اجتماعي بوده و بدون ترديد اين نشاط در عملکرد افراد در جامعه تاثيرگذار است.
سيدحسن موسوي چلک، رئيس انجمن مددکاران اجتماعي ايران در اين خصوص مي گويد:"سرگرمي سالم در اوقات فراغت مي تواند به ايفاي بهتر نقش افراد در جامعه کمک کند و به تدريج در بهره وري و کيفيت اقدامات فرد اثرات مثبتي را به دنبال داشته باشد، ضمن اينکه تفريح مي تواند جذابيت، نشاط، سلامت رواني و اجتماعي را براي تمامي افراد خانواده به همراه داشته باشد. همه اعضاي خانواده از 
فعاليت هاي روزمره خسته مي شوند و بايد برنامه هايي 
براي سرگرمي تدارک ببينند چراکه اين اتفاق در افزايش انرژي و شادابي اجتماعي در بين اعضاي خانواده موثر است و باعث ايجاد تعادل ميان کار، سرگرمي و اوقات فراغت شود."
موسوي چلک معتقد است:"خانواده نبايد به دنبال تفريح هاي 
هزينه بر باشند و گاهي مواقع رفتن به طرف اين سرگرمي ها، مانع استفاده درست از اوقات فراغت آنها خواهد شد. از ويژگي هاي يک تفريح خوب و سالم حضور اعضاي خانواده، سالم بودن تفريح، تناسب با سن و نوع جنسيت افراد و وجود توافق ميان گروه و اعضاي خانواده در زمينه مکان تفريح است. همچنين ايجاد نشاط نکته ديگري است که در تفريح ها اهميت بسياري دارد زيرا برخي از سرگرمي هايي که توسط افراد انتخاب مي شوند نه تنها نشاطي براي آنها ايجاد نمي کند بلکه از انرژي آنان نيز مي کاهد."
متاسفانه پژوهش ها نشان مي دهد که حدود ۸۰ درصد از خانواده ها و افراد، برنامه ريزي براي اوقات فراغت ندارند و بدون آگاهي لازم و داشتن برنامه منظم اوقات را سپري مي کنند به طوري که گاهي اوقات اعضاي خانواده خسته، کسل، بي حوصله و عصباني هستند و شروع به دعوا و بحث مي کنند و همين اتفاقات موجب ايجاد تعارض در بين اعضاي خانواه شده تا جايي که منجر به کشمکش هاي طولاني خانوادگي و حتي طلاق والدين خواهد شد.متاسفانه عدم وجود تفريح، بزرگ ترين خلا در برنامه ريزي هاي اقتصادي است و افراد بر اين باور هستند که برخورداري از امکانات و پول زياد براي تفريح و شادي لازم است، البته اين موارد بي تاثير نيست اما پژوهش ها نشان مي دهند که در اين خصوص تنها ۱۰ درصد امکانات و پول اهميت دارد تا نيازهاي اوليه اشخاص برطرف شود اما ۵۰ درصد اين امر وابسته به عوامل خلقي و خوشرويي افراد و ۴۰ درصد نيزمربوط به انتخاب اشخاص وابسته است.انتخاب افراد براي استفاده بهينه از اوقات فراغت و داشتن تفريحات سالم نکته قابل اهميتي است، ضمن اينکه نقش والدين در اين زمينه به ويژه در دوران کودکي و نوجواني فرزندان بسيار پررنگ است تا آنها بتوانند براي اوقات فراغت و تفريحات سالم و نشاط اجتماعي خود برنامه ريزي فعالانه همراه با تاثيرات مثبتي را داشته باشند.پژوهش ها نشان مي دهند که تفريح و گذراندن اوقات فراغت به شيوه فعالانه و سالم، به داشتن خُلق مثبت افراد کمک بسياري مي کند و علاوه بر القاي خُلق مثبت و احساس خوشايند آرامش و شادي، به سازگاري بهتر اشخاص با محيط اطراف و داشتن جامعه سالم تر کمک مي کند و به اين ترتيب بهداشت روان نيز شکل مي گيرد. اما به طور يقين تا زماني که خانواده هاي سالمي وجود نداشته باشد جامعه سالمي نيز به وجود نخواهد آمد و بايد خانواده براي برقراري و حفظ نشاط تلاش کند.
روناک عشقي دکتراي مشاوره خانواده، بهداشت روان، در اين باره مي گويد:"به معناي برخورداري از احساس خوب و خوشايند و روحيه اي آرام و سازگار بودن با محيط اطراف و نداشتن خشونت و تعارض با اعضاي خانواده است. هنگامي که فرد بتواند بين جسم، روح و ذهن خود هماهنگي ايجاد کند، با برخورداري از همين سلامتي وجود داراي بهداشت روان بوده و در برقراري تعاملات با ديگر اشخاص خانواده و جامعه و محيط نيز  سازگارتر خواهد بود.به همين دليل است که در دهه هاي 
اخير بحث بهداشت روان در همه جهان بسيار حائز اهميت  است و مي تواند به بالا رفتن کيفيت زندگي افراد خانواده کمک زيادي کند. در واقع تفريح يکي از مقوله هايي است که مي تواند باعث نشاط و حال خوش شود، ضمن اينکه بهداشت روان با مسائل بسياري در هم تنيده شده است و سلامت جسمي و روحي را به ارمغان مي آورد."
نتيجه تحقيقات دانشمندان نشان مي دهد که شوخي و خنديدن توان انسان را براي مقابله با درد افزايش 
مي دهد.از ديدگاه روان شناسي خنده واکنشي است که براي تخليه هيجانات به کار مي رود، در واقع از طريق خنديدن، انرژي ذخيره شده ناشي از شرايط مختلف مثل کنترل محيط، کنترل ذهن فرد و حوادث زندگي از ذهن و بدن تخليه مي شود و به همين دليل معمولاً پس از مدتي خنديدن احساس آرامش زيادي به فرد دست مي دهد.شادي نقش مهمي در سلامتي بدن و درمان بيماري ها دارد زيرا خنده که حاکي از نشاط و شادي است، نوعي آنتي بيوتيک طبيعي به شمار 
مي رود که جسم را در برابر بيماري ها قوي مي سازد و اثر دردها را کم مي کند و با تقويت آن، باعث امنيت و پويايي اجتماعي و مفيد بودن در افراد مي شود. از اين رو شاد بودن جامعه يکي از عوامل موثر در توسعه اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي است و سبب کاهش نابساماني هاي خانوادگي، طلاق، افزايش ميزان ميل و رغبت تحصيلي و ... خواهد شد.
دکتر نعمت الله فاضلي استاد دانشگاه در خصوص شادي و نشاط در خانواده ايراني مي گويد:"در جامعه جديد و خانواده جديد ايراني کودکان و زنان نه تنها به شادي نياز دارند، بلکه حق مسلم و بديهي آنهاست. ديگر پدران کودکان را بابت اتلاف يا گذران وقت سرزنش نمي‌کنند، بازي کردن نوجوانان، جوانان حتي بزرگسالان در درون خانواده امري مذموم نيست. زنان مي‌توانند مانند مردان لذت، شادي، فراغت کاميابي را تجربه کنند. ديگر شاد بودن در انحصار مرد بزرگسال نيست، خوشي‌ها کوچک زندگي براي همه مشروعيت پيدا کرده است. همه اعضاي خانواده حق دارند لحظاتي را به تماشاي سريال‌هاي تلويزيوني يا گپ و گفت‌هاي دوستانه و خانوادگي يا پرسه زدن در خيابان به بهانه خريد يا به هر شکل ديگري که مايلند انجام دهند، بدون آنکه توسط خانواده سرزنش شوند. خانواده ديگر اعضاي خود را بابت لذت و شادي استيضاح نمي‌کند. بنابراين بايد گفت که خانواده ايراني در مسير سازگار کردن خود به سوي توليد شادي بيشتر براي اعضاي خانواده است."
براي داشتن يک خانواده سالم و با نشاط لازم است هريک از اعضاي اين خانواده نقش هاي خود را به خوبي ايفا کنند. در گذشته بخشي از نقش هاي تقويت بنيان خانواده را مادر بزرگ و پدر بزرگ و دايي وخاله 
به عهده داشتند اما امروزه اين نقش فقط به زن وشوهر وفرزندان موکول شده است.خانواده امروزي بيش از گذشته به حمايت عاطفي ،اقتصادي وحتي آموزشي نياز دارد. ولي متاسفانه اين حمايت ها به دليل تغيير ساختار خانواده ،گسترش شهرنشيني ،کاهش ارتباطات اجتماعي ،گسترش تکنولوژي و کاهش زمان گفتگو در ميان خانواده کمتر شده است.در اين ميان برخي از افراد مي توانند نقش کانوني و محوري را بازي کنند تا آن آرامش ، صميميت ،عواطف واحساسات خوشايند ومثبت را در خانواده ايفا کنند. بدون شک مادر نقش کليدي در اين ميان دارد.نقش مادر در تعادلي که در ارتباط با همسر و همينطور ايجاد تعادل با فرزندان مي تواند ايجادکند را نبايد ناديده گرفت .حتي اگر مادر نقش هاي اجتماعي ديگري در بيرون از خانه داشته باشد، زيرا اين نقش ها نافي مسئوليتش در خانه نخواهد بود.مشغله زياد اعضاء خانواده براي تامين هزينه هاي زندگي و حضور کمتردر خانه، استفاده زياد از تکنولوژي و دسترسي به فناوري ها و رسانه ها؛ فرصت ارتباط کلامي در خانواده ها را کمتر کرده است بگونه اي که امروزه در کنار هم هستيم، ولي با هم نيستيم ، ضعف در استفاده از مهارت گفتگو در خانواده، ضعف در استفاده از مهارت حل تعارضات خانوادگي و مهارت هاي ارتباطي نيز موجب شده تا فاصله هاي عاطفي در ميان اعضاء خانواده ها بيشتر شود.جستجوي محبت در خارج از خانه از جمله پيامدهاي اين شرايط درخانواده است چه بسا در اين جستجو دچار گرفتاري ها و آسيب‌هاي اجتماعي شوند بگونه اي که ممکن است انسجام خانوادگي را بگسلد در اين زمينه فقط زوجين نيستند که در پي برآوردن اين نياز شان مي روند بلکه فرزندان پسر و دختر هم اين نياز را در ديگران جستجو مي کنند.افزايش محبت در ميان اعضاء خانواده موجب مي شود تا صميميت و آرامش بين آنها بيشتر شده و گذشت افزايش پيدا مي کند، خواسته ها و مشکلات خود را بيشتر به همديگر بگويند، سلامت رواني اجتماعي شان تهديد نشود،همچنين در نهايت نشاط و شادبي اعضاء خانواده را شاهد باشيم،

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9240/1/22792/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha