آرشیو
انتخاب نشریه


در گفتگو با مريم معين الاسلام، عضو هيئت علمي دانشگاه حضرت معصومه(س) و سطح چهار حوزه مطرح شد :
پيروي از مُد؛ خوب يا بد ؟!

گفتگو از ريكا حسامي
اشاره :
يكي از موضوعاتي كه مي تواند به بحث گذاشته شود، حفظ تعادل از منظر اجتماعي و دوري از افراط و تفريط‌ها براي رسيدن به حدي مطلوب و منطقي است كه گاه در نما و جلوه‌اي كه از يك جامعه به بيرون منعكس مي شود، قابل بررسي است. در شرايطي كه انسان‌هاي خسته از آرايه‌ها و پيرايه‌ها به سمت سادگي و طبيعي جلوه‌كردن حركت مي‌كنند و مبحث زيبايي شناسي را با معيارهاي معقول‌تر و كم‌هزينه‌تري مطرح و ترويج مي‌كنند  متاسفانه ملاحظه مي‌شود كه در جوامع اصيل تر و داراي فرهنگ غني‌تر به دليل تهاجم فرهنگي هدفمندي كه سعي در اضمحلال اجتماعي دارد، اين موضوع به افراط و تفريط كشيده مي شود و چالش‌هايي مبتني بر "صفر و يك" در توجه به مقوله زيباشناسي و پيروي از مُد و گرايش به ظاهري زيبا مطرح مي گردد.
نگاه اسلام به اين موضوع چگونه است؟ اين پرسشي است كه پاسخ به آن مي تواند بسياري از ابهامات را برطرف كند و جامعه را از گرايش به افراط و تفريط در زمينه مد و مدگرايي برهاند.
آيا اسلام با آراستگي و زينت مخالف است؟! آيا جوان‌ها از گرايش به ظاهري زيبا نهي شده‌اند؟
"حد و مرز" "بايد و نبايدها" كجاست؟! چگونه 
مي توان جامعه را به سمت حركتي متعادل و منطقي در اين زمينه سوق داد؟
در گفتگو با مريم معين الاسلام، دانشجوي دكتراي تفسير تطبيقي و عضو هيئت  علمي دانشگاه حضرت معصومه (س) كه داراي تاليفي در زمينه زينت زنان در اسلام است اين موضوع را به چالش كشيديم.
وي معتقد است كه انسان ذاتا نوگراست، مدگرايي يك نياز طبيعي بشر است و با اصل مد و مدگرايي در دين مشكلي نيست. اتفاقا اگر كسي گرايش به امور نو، جديد و تازه نداشته باشد، زير سوال مي‌رود و حتي گفته مي‌شود : كسي كه هيچ گرايشي به نوگرايي و مد ندارد دچار اختلال رواني است!
مسئول موسسه زنان منتظر و محقق و مولف در حوزه زنان خاطرنشان ساخت كه اگر قبله و آنچه به مُد سمت و جهت مي‌دهد، غرب و فرهنگ تحميلي نباشد امري بسيار زيبا و مورد تاييد است. وي با تاكيد بر گرايش به مد و مدگرايي با جهت و سمت فرهنگ ملي، بومي و ديني و نيز اهميت زينت زنان در آيات و روايات گفت: يك زن بيش  از سه روز اجازه ندارد كه زينت را ترك كند. نشاط خانواده از نوع پوشش زن تامين مي شود و اين موضوعات در دين مورد توجه قرار گرفته است.
معين الاسلام ضمن برشمردن آفات گرايش به مد و مدگرايي به طور افراطي و آسيب‌هاي روحي و رواني ناشي از آن يادآور شد كه پيروي از مدهاي عاريه‌اي و تحميل شده ، حس زيبايي را به فرد و آن كسي كه نظارگر اوست، نمي‌دهد.
وي گفت : يكي از كارهايي كه مجموعه رسانه‌هاي غربي و صهيونيستي انجام مي‌دهند ، گرفتن عقلانيت از زندگي بشر است. آدم عاقل نه صد در صد زينت و زيبايي‌خواهي را كه از نيازهاي فطري بشر است كنار مي‌زند و نه صد در صد خودش را در گرداب مد و مدگرايي افراطي مي‌اندازد.
اين گفتگو فرارويتان قرار دارد. 
پيروي از مُد يعني چه؟
پيروي از مد نوعي نوگرايي است. گرايش به امور نو است. انسان ذاتا نوگراست. شايد براي پاسخگويي به اين نياز، خداوند طبيعت را فصل به فصل ، نو به نو مي‌كند و تغيير و تحول ايجاد مي‌كند. لذا اصل قضيه مدگرايي يك نياز طبيعي بشر است و انسان هميشه در طول تاريخ به دنبال نوگرايي و ايجاد تغيير و تحول بوده است.
مُدگرايي به خودي خود امر مطلوبي است . ‌آنچه كه بحث مدگرايي را دچار چالش مي‌كند اين است كه قبله‌نماي مدگرايي به چه سمت و سويي است. اگر گرايشات ما به سمت امور نو، تازه و جديد بر اساس امور تحميلي فرهنگ‌هاي بيگانه و حول اين محور است ، 
قضيه را زشت جلوه مي‌دهد زيرا ما نبايد عروسك كوكي در دست ديگران باشيم كه ما را آن طور كه مي‌خواهند ، تنظيم كنند. اين بد است والا با اصل مُد و مُدگرايي نه در دين مشكلي است و نه عقلايي بشر آن را بد مي‌داند. اتفاقا اگر كسي گرايش به امور نو ، جديد و تازه نداشته باشد ، زير سوال مي‌رود و حتي گفته مي شود، كسي كه هيچ گرايشي به نوگرايي و مد ندارد دچار اختلال رواني است! البته گرايش به مد و مدگرايي بايد به سمت فرهنگ ملي ، بومي و ديني باشد. اگر مدگرايي در راستاي فرهنگ ملي ، بومي و ديني باشد خيلي زيباست و لازمه زندگي بشر است. در غير اين صورت زندگي بشر خسته‌كننده مي شود. بنابراين اگر بشر، مُدگرا باشد خيلي خوب است. اما قبله و آنچه كه به مُد سمت و جهت مي‌دهد، غرب و فرهنگ تحميلي نباشد در اين صورت ، امري بسيار زيبا و مورد تاييد است.
 آيا فرهنگ ايراني - اسلامي ، به قدر كافي براي تنوع مُد و انواع طرح‌ها و رنگ‌ها ، فضا و پتانسيل دارد؟
از آنجا كه بحث مد با حس زيبا شناختي بشر گره خورده است از طرف خالق بشر به شكل جدي مورد توجه و عنايت قرار گرفته است. تغيير فصول نشانه‌اي از بحث نوگرايي است . اگر مجموعه رواياتي كه در مورد ضرورت زينت كردن وجود دارد را بررسي كنيد. ملاحظه مي‌كنيد كه در اين زمينه موضوعات جدي وجود دارد كه يك زن بيش از سه روز اجازه ندارد زينت را ترك كند. اگر زني به هر دليلي بيش از سه روز زينت را ترك كند، معصيت كرده است. زينت كردن نوعي نوگرايي و توجه به مد است. شما در فقه اسلام هم اگر نگاه كنيد يكي از مقوله‌هايي كه جزء نفقه‌هايي است كه مرد بايد در قبال زن عهده‌دار بشود ، بحث زينت است . يعني وسايلي كه به اين حس نوخواهي ، نوطلبي و مدگرايي زنان پاسخ 
مي دهد لذا در سيره امام محمد باقر (ع) داريم كه ايشان براي خانم‌هايشان وسايل زينتي تهيه مي‌كردند. اين ، بحث قابل توجهي در دين است . حس زيباشناختي زنان و انسان به شكل جدي در دين مورد توجه قرار گرفته است. آيت ا... مطهري در كتاب حقوق زنان گفته‌اند : يك زن بايد در هر فصلي لباس تازه و نو و متناسب با فصل را تهيه كند. مرد موظف است براي همسر خود لباس نو تهيه كند و هيچ وقت سفارش نشده كه زن لباس كهنه و مندرس بپوشد و بيشتر تشويق شده كه زنان بايد لباس نو و زيبا بپوشند زيرا خانم‌ها محور عواطف و احساسات خانواده هستند. حس زيباشناختي خانواده از طريق نوع پوشش زن تا حد زيادي تامين مي شود . نشاط خانواده از نوع پوشش زن تامين مي شود و اين موضوعات در دين مورد توجه قرار گرفته است . توجه كنيد رنگ لباس‌ها و آدابي كه نوع لباس و پوشش و انتخاب رنگ در اسلام آمده نشان مي‌دهد كه حس زيباشناختي مورد توجه و عنايت است و مردان به عنوان مسئولان تامين هزينه و نفقه زندگي موظفند كه به اين حس پاسخ بدهند. لذا پيامبر اكرم (ص) فرمودند كه اگر خداوند به مردي ثروتي مي‌دهد ، دوست دارد كه آثار اين ثروت را در ظاهر زيباي خانواده‌اش ، خانمش و دخترانش نشان داده شود. اينها نشانه‌هايي از توجه دين به حس زيباشناختي زنان و نياز جدي آنهاست.
شما اشاره كرديد كه مد و مدگرايي في‌النفسه خوب است چنانچه در راستاي فرهنگ بومي و ملي و ديني باشد اگر اين طور نباشد چه مي‌شود؟
اگر اين گونه نباشد نتيجه‌اش مي‌شود جريان مدگرايي غيرمنطقي! مدگرايي غيرفرهنگ بومي و ملي و ديني مي‌شود شلوارهاي پاره و آرايش‌هاي غليظ كه عقل بشر هم آن را نمي‌پذيرد. يك امر تحميلي است. در حال حاضر جريان بسيار زشتي را به عنوان مد و مدگرايي با آرايش‌ها و لباس‌ها به ما تحميل كرده اند كه اگر بررسي كنيم مي‌بينيم كه زيبايي ندارد و حس زيباشناختي بشر در اين طرح‌ها و مدل‌ها سركوب شده است. زشت‌ترين مدل‌ها و فرم‌ها به بشر به عنوان مد در حال تحميل شدن است و اين بد است!
 بسياري از كشورها علي رغم تهاجم فرهنگي غرب در زمينه مد و مدگرايي همچنان بر اصالت فرهنگي خود بويژه زمينه لباس و آرايش پافشاري مي‌كنند و در تلاش براي حفظ فرهنگ بومي و ملي خود هستند. موضع گيري ما در اين زمينه چيست؟
زماني كه مد و مدگرايي ما برگرفته از فرهنگ غني خودمان باشد، به شكل درست و طبيعي در راستاي توجه به حس زيباشناختي قرار گرفته‌ايم . شما به لباس‌هاي محلي خودمان نگاه كنيدچقدر زيباست زماني كه خانمي از لباس‌هاي محلي متناسب با فرهنگ خودش استفاده مي‌كند، چه حس لذت‌بخشي به او دست مي‌دهد اما كسي كه پيرو مدهاي عاريه‌اي و مدهاي تحميل شده است، هرگز آن احساس زيبايي را نمي‌كند نه به خودش به حس زيبايي دست مي‌دهد و نه به آن كسي كه نظاره‌گر اوست. حس زيبايي و رضايت در بشر ايجاد نمي‌شود . بزرگ ترين خيانتي كه در اين زمينه صورت مي‌گيرد اين است كه فرهنگ‌هاي غربي با تحميل خود حس زيباشناختي بشر را سركوب مي‌كنند. نوع آرايش موهايي كه آقايان استفاده مي كنند يا نوع آرايش‌هاي صورتي كه خانم‌ها بعضا استفاده مي‌كنند ، نوع پوشش‌ها را وقتي نگاه مي‌كنيد، حس خوبي در شما ايجاد نمي شود! فردي كه در حال استفاده است هم حس خوبي ندارد، اما صرفا چون مد است آن را به خودش تحميل مي‌كند . اين از نظر رواني آسيب‌هايي را ايجاد مي كند. چيزي را كه خودش مي داند زيبا نيست و ديگران هم آن را زيبا نمي‌بينند مي‌پوشدصرفا به دليل آنكه  مد است.
اين مسئله خودش يك اختلال جدي براي بشر ايجاد مي‌كند. مدهاي عاريه‌اي و تحميلي آسيب ديگري كه دارد اين است كه اگر خانمي خودش را به دست جريان مد و مدگرايي بسپارد از يك طرف سرمايه‌اي كه دارد محدود است و از طرف ديگر ، هر لحظه يك مد و يك نوع پوشش و آرايش مطرح مي‌شود. اين فرد تا مد امروز را تهيه مي‌كند، دوباره فردا مد جديدي مطرح مي‌شود. اين فرد هميشه در صدد و تكاپوي رسيدن به مدهاي جديد است. از طرفي ثروت هر فردي محدود است . شما نگاه كنيد، فردي كه هميشه مي‌خواهد به مد باشد و سرمايه محدودي دارد، هميشه از مد عقب است. ببينيد چه اختلال رواني در اين فرد ايجاد مي شود؟! چقدر اين مسئله آرامش رواني‌اش را به هم مي‌ريزد و اين فرد مدام خودش را عقب از اين جريان مي‌داند و بحران‌هايي برايش ايجاد مي شود.
به نظر من، مدهاي تحميلي يكي از جريانات خيانت آميزي 
است كه براي از بين بردن آرامش روحي و رواني بشر و جامعه در جريان است و آثار بسيار مخربي دارد كه قابل مشاهده است. گاه حتي در دانشگاه‌ها ملاحظه مي شود كه جريان رقابت منفي در اين زمينه ايجاد مي شود . مدگرايي افراطي هر روز در كوره حرص بشر مي‌دمد و هر روز با ارائه مد جديد ، نياز جديدي را ايجاد مي‌كند. روانشناسان معتقدند كه مدگرايي افراطي موجب اختلالات رواني در افراد مي شود. كساني كه در اين جريان مخرب قرار مي‌گيرند به تدريج ارزش‌هاي ديني و اخلاقي خودشان را همراه با آرامش رواني از دست مي‌دهند. هر آنچه كه ايجاد اختلال در زندگي بشر مي‌كند ، بر هم زننده آرامش است و به خانواده آسيب مي‌رساند، پسنديده نيست ، عقلانيت بشر نمي‌پذيرد و دين اسلام كه دين عقلاني است آن را قبول ندارد. اسلام با اينها مخالف است . كتابي در مورد زينت و آرايش تاليف كردم كه حاوي مجموعه رواياتي است كه مربوط به زينت و ‌آرايش مي باشد . اگر اين كتاب را ملاحظه بفرماييد مي بينيد كه ترغيب جديد ايجاد مي‌كند. آنقدر نگاه اسلام به اين موضوع نگاه مترقي و جالبي است كه حدو اندازه‌اي ندارد. متاسفانه مبلغين ما فقط امور بازدارنده را مطرح مي كنند اين كار را نكنيد! آن كار را نكنيد! اسلام دعوت و تشويق جدي به زينت مي‌كند. پيامبر اكرم (ص) مي فرمايند: لباس خوب بپوشيد ، مركب خوب سوار شويد تا زيبا جلوه كنيد ، خوب جلوه كنيد. به اين مسئله ، دعوت و تشويق شده است. جبرئيل به پيامبر (ص) فرمود: به صحابي‌تان بگوييد : زنان حتي موقع نماز خواندن با زينت بر سجاده بايستند. و پيامبر (ص) به زناني كه شكل مردانه داشتند و زينت نداشتند، نهيب مي‌زدند كه اين چه روشي است كه دستان شما مثل دستان مردان است! نوع پوشش‌تان مردانه است! اسلام هميشه نگاه مترقي دارد و مجموعه‌اش رساندن بشر به آرامش و تعادل و ‌آسايش است. اما مدهاي عاريه‌اي همه چيز را از انسان مي گيرد و نمونه‌هاي آن را در جامعه مشاهده مي‌كنيم كه افرادي قرباني اين جريان تحميلي مي‌شوند.
 به نظر مي‌رسد كه موج فزاينده تهاجم فرهنگي بويژه در زمينه مد و مدگرايي جامعه و بعضي از جوانان را آنچنان تحت تاثير قرار داده كه گويي به سمت سطحي نگري پيش مي‌رويم نظرتان در اين خصوص چيست؟
يكي از كارهايي كه  مجموعا رسانه‌هاي غربي و صهيونيستي انجام مي‌دهند گرفتن عقلانيت از زندگي بشر است. به شكل جدي عقل ستيزي صورت مي‌گيرد! وقتي كه تعقل از زندگي بشر گرفته بشود، به شكل افراطي در گرداب تهاجم فرهنگي گرفتار مي ‌شود . به تعبير حضرت علي (ع) :انسان عاقل دچار افراط و تفريط نمي‌شود! آدم عاقل ، نه صد در صد زينت و زيباخواهي كه از نيازهاي فطري بشر است را كنار مي‌زند و نه صد در صد خودش را در گرداب مدگرايي افراطي مي‌اندازد. لذا اول عقل را از بشر مي‌‌گيرند ، آنوقت انسان يا دچار افراط مي‌شود يا دچار تفريط! الان در جهان بعضي از انسان‌ها به شكل افراطي به دنبال زياده‌خواهي و فزون طلبي در زمينه مد و مدگرايي هستند . هدف مهاجمان فرهنگي اين است كه هر كس را به طريقي مشغول كنند.رقابت افراطي در اين زمينه به چشم و هم‌چشمي و بسياري مشكلات اجتماعي منجر مي شود. اگر خانمي تمام هم و غم خود را بر اين بگذارد كه از مد عقب نيفتد آيا مي تواند يك مادر، همسر يا دختر خوبي باشد؟! كاركردهايي كه مناسب با فطرت اوست و خالق عالم ، وجود زن را براي آن كاركردها طراحي كرده از او گرفته مي شود 
و مسئله اين است كه به آرامش هم نمي‌رسد. شما ببينيد انسان به چه تلاطمي مي‌افتد!
مردم در اروپا به سمت ساده‌پوشي و ظاهر ساده و طبيعي تمايل پيدا كرده اند و اين گونه رفتار مي‌كنند اما بيشترين مصرف لوازم آرايش مربوط به خاورميانه و متاسفانه كشور ماست. در واقع به نظر مي رسد كه تبليغ مدگرايي و استفاده سبك هاي مختلف آرايش براي كشورهاي منطقه است و خودشان از اين روش پيروي نمي‌كنند، علت چيست؟
بله ، دقيقا همينطور است . خبرها حاكي از آن است كه جنبش‌هاي عجيبي در بين جوانان اروپايي شكل گرفته و پوشش‌هاي عفيفانه را ترويج مي‌كنند و از جامعه طلب مي‌كنند. اروپايي‌ها اگر در يك برهه‌اي به شكل افراطي دچار اين جريان شدند آسيب‌هاي آن را ديدند و متوجه شدند كه اين سبك زندگي برايشان عاقلانه و خردمندانه نيست ولي متاسفانه جوان‌هاي ما در اين دام افتاده‌اند. هر چند، وقتي كه پاي صحبت‌هاي آنها مي‌نشينم مي‌بينيم كه خسته‌اند! و از اينكه در اين وضعيت گرفتار شده‌اند احساس خوبي ندارند و راضي و شاد نيستند. اگر روي نتايج اين عمل فكر بشود مشخص مي شود كه نتايج آن موجب هلاكت جامعه، خانواده و فرد مي شود . سرمايه انساني و اقتصادي جامعه به هدر مي رود . از هر جهت كه به آن نگاه كنيم مي‌بينيم كه آسيب‌زاست ولي متاسفانه آنجا كه عقلانيت كمرنگ مي شود نگاه‌ها به مسائل احساسي مي شود و اين اتفاقات مي‌افتد و حركت دهنده اين افراد قطب نماهاي غربي است و به آن سمت حركت مي كنند.
چه توصيه‌اي براي بهبود وضعيت فرهنگي جامعه داريد؟
متوليان فرهنگي بايد توجه كنند! تلقي غلطي در جوان ها ايجاد شده است، وقتي مي گويي، دين يعني ستيزه با زيبايي! دين يعني ستيزه با زينت ! اين بايد اصلاح بشود . دين هيچ مخالفتي با زينت و زيبايي ندارد و حتي انسان را به سمت زيبايي دعوت مي كند بر زينت عقلاني ، بومي ، در چهارچوب شرع را  توصيه مي كند كه اگر اين تلقي باشد زندگي  انسان تازه و زيبا مي شود. اين فكر كه در ذهن جوانان ما ايجاد شده كه يا بايد دين را بپذيرند يا بروند دنبال دنيا و زيباخواهي و اين مسائل را در تقابل با هم مي‌دانند، صحيح نيست. اصلا اين گونه نيست! بايد سعي كنيم اين تلقي نادرست را اصلاح كنيم.
در زمان پيامبر (ص) جواني اهل مد و شيك و تميز پوشيدن بود، مي گويند كه پيامبر (ص) هر وقت ايشان را مي‌ديدند، مي فرمودند: من ايشان را خيلي دوست دارم.
جوان‌هاي ما اين مسائل را نمي‌بينند و فكر مي‌كنند كه اگر زمان پيامبر (ص) بودند، پيامبر (ص) نهي مي‌كردند.
بايد خط بين مدهاي عاريه‌اي با مدهاي بومي را مشخص كنيم. بايد جوان‌هايمان را به سمت مدهاي بومي در چهارچوب عقل و شرع سوق بدهيم. با افرادي كه به طور افراطي در اين دام هستند، گفتگو بشود كه ثمره آن چيست؟ جوان‌ها را بايد به تامل و تفكر در اين زمينه تشويق كرد كه كار صدا و سيما و رسانه‌هاست. افراد متدين هم بايد نشان بدهند كه تعارضي بين تدين و زيبايي خواهي وجود ندارد و آدم مي تواند هم متدين باشد و خوب لباس بپوشد و پيرايش خوب داشته باشد. بايد اين جنبه‌هاي دين را پررنگ كنيم.
 متشكرم.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9230/1/21827/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha