آرشیو
انتخاب نشریه


نگاهي به پديده خشونت و نزاع در جامعه
کاهش آستانه تحمل،بستر خشونت هاي اجتماعي

نجمه الحسيني
نزاع و درگيري نيز به عنوان يک معضل اجتماعي در کشور مطرح است به طوري که بر اساس برآورد اجتماعي و آمار جرائم استان ها و مسايل اجتماعي آن درسطح نزاع و درگيري در رديف مسائل 
اولويت دار برخي از استان ها مطرح شده است. فراواني اين پديده بيانگر آن است که هر شهروندي ممکن است درمحيط خانواده، مکان هاي خصوصي، مکان هاي عمومي وحتي به هنگام عبور از سطح خيابان با پديده نزاع ودرگيري، به طورمستقيم يا 
غير مستقيم مواجه شود که در اين درگيري ها آلات و ادوات مجرمانه وحتي سلاح گرم نيز مورد استفاده  قرار گرفته و در مواردي نيز منجر به قتل و برخي ديگر از پيامدهاي نزاع ودرگيري شود.تعميم پذير بودن و ارتباط اين رفتار با ساير رفتارهاي آسيبي و امکان ورود  افراد از ساير حوزه هاي انحرافي به حوزه نزاع و همين طور ورود افراد از حوزه نزاع به ساير حوزه هاي انحرافي مثل سرقت، زورگيري، خشونت، اعتياد، خودکشي و... ضرورت مطالعه مستقل و بررسي ارتباط اين حوزه ها را گوشزد مي نمايد.افزايش فقر، بيکاري و تورم ازجمله عوامل مهم و موثر در رشد جرائم و نزاع به شمار مي‌رود. نااميدي نسبت به حل مشکل از طريق مراجع تعيين شده براي اين کار و طولاني بودن روند مطالبه حق نيز يکي از موارد مهم ديگر است چراکه وقتي افراد احساس ‌کنند اگر خودشان وارد قضيه شوند و بخواهند مشکل را حل کنند سريعتر به نتيجه مي‌رسند يا دست کم مي‌توانند انتقام خودشان را بگيرند، به طور شخصي وارد قضيه مي‌شوند که چه بسا به نزاع و درگيري و حتي قتل بينجامد.کاهش فشارهاي اقتصادي و کم شدن دغدغه‌هاي فکري گوناگون در بين مردم، افزايش شادي و نشاط در جامعه، به وجود آوردن احساس امنيت، ارائه آموزش‌هاي لازم براي مهار خشم و بالا بردن آستانه تحمل افراد از مواردي است که مي‌تواند به کاهش اين خشونت‌ها منجر شود.
مصطفي اقليما، رئيس انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران به نقش مسائل اقتصادي در بروز جرائم و خشونت‌هاي اجتماعي اشاره دارد و مي گويد:"تاثير مسائل اقتصادي و مالي در زندگي افراد يک جامعه و نوع رفتار آنها با يکديگر مسئله‌اي نيست که تنها مختص کشور ما باشد و با نگاهي به کشورهاي ديگر نيز مي‌توان رد پاي مهم مسائل اقتصادي را در ميزان جرائم صورت گرفته بررسي کرد.تقريبا در تمام دنيا تورم، فقر و بيکاري به عنوان موارد مهم دخيل در بروز جرائم و خشونت‌ها و بزه‌ها برشمرده مي‌شود. در کشور ما نيز همانطور که مشاهده مي‌شود تورم افزايش يافته در حالي که ميزان درآمد افراد افزايش قابل توجهي نداشته است و در حالي که افراد قدرت خريد چند سال پيش خود را دارند و قدرت خريدشان افزايش نيافته، قيمت‌ها افزايش چشمگيري پيدا کرده است. اين موارد مي‌تواند در تضعيف پيوندهاي خانوادگي، کاهش آستانه تحمل افراد و پرخاشگري آنها با هر بهانه نقش داشته باشد و مواردي از جمله طلاق و خانه‌گريزي و انواع جرائم کوچک و بزرگ را به همراه داشته باشد.بيکاري يکي از موارد مهمي است که انگار آنقدر تکراري شده است که ديگر حساسيت‌برانگيز نيست در حالي که بيکاري مي‌تواند منشاء بسياري از جرائم ريز و درشت باشد."
نزاع و درگيري در سطح فردي يا در سطح جمعي ممکن است به وجود بيايد و با استفاده از ابزارهاي متفاوت از جمله اسلحه گرم  يا با به‌کارگيري سلاح سرد در جامعه حادث شود.کاهش برخي حساسيت هاي 
اجتماعي با قبح زدايي برخي از اراذل و اوباش از حمل سلاح سرد همراه بوده است. امري که در هر جامعه اي مي تواند امنيت را دستخوش نقصان کند. البته ايران نسبت به بسياري از کشورهاي دنيا دربحث درگيري هاي خياباني، آمار قتل و مواردي از اين دست، وضعيت بهتري دارد، اما به هر حال تاکنون بسياري از نهادهاي قضائي و انتظامي کشور برضرورت بهبود قوانين در اين حوزه تاکيد داشته اند.
دکتر مهدي صابري  روانپزشک در تبيين اين آسيب اجتماعي مي گويد:"سطح تحمل بين ساکنان شهرهاي بزرگ و شلوغ مانند تهران کاهش يافته و کوچک‌ترين بي‌توجهي به حقوق يکديگر باعث درگيري و نزاع مي‌شود. از سوي ديگر در شهرهاي بزرگ سرعت تردد بالاست يعني افراد هميشه سعي مي‌کنند در کمترين زمان ممکن به مقصد خود برسند تا با تاخير روبه‌رو نشوند. اين موضوع در فرد ايجاد استرس مي‌کند، حال اين فرد در محيط کار با اتفاقات تنش‌زا روبه‌رو مي‌شود که اين فشارهاي رواني بيش از ظرفيت و توان رواني فرد است. بعد از يک روز پرتنش و خسته‌کننده، فرد مستعد درگيري است و با کوچک‌ترين برخوردي از خود واکنش نشان مي‌دهد. در اخبار ديده‌ايد فردي به دليل اين‌که چرا به او نگاه چپ شده، نزاعي مرگبار را رقم زده است. اين نگاه شايد از نظر ما عادي بوده، اما از نظر متهم که وجودش پر از استرس و تنش است، عاملي براي تخليه اين انرژي منفي است.سيستم مديريت شهري بايد در جهت کاهش اضطراب و استرس بين شهروندان باشد و هرچه آرامش در فضاي شهري بيشتر باشد، نزاع کاهش مي‌يابد. ما همچنين مي‌توانيم از تجربه کشورهايي که در اين زمينه موفق بودند استفاده کنيم. حضور پليس در شهر و افزايش احساس امنيت هم در کاهش نزاع به خصوص نزاع‌هاي مرگبار نقش دارد. در خيابان درگيري‌هاي بسياري را ديده‌ايم که به دليل حضور نداشتن پليس تا ساعت‌ها ادامه پيدا کرده بود."
يکي از عوامل بروز نزاع در جامعه نبود آموزش مهارت هاي 
زندگي است.آموزش مهارت هاي زندگي و مديريت خشم، با افزايش آستانه تحمل افراد،آنان را از نظر سلامت رواني در وضعيت مصونيت از نزاع قرار 
مي دهد. در حال حاضر خلا اين آموزش ها در برنامه هاي 
رسانه اي احساس مي شود.يک عامل ديگر رسانه ها 
هستند.تبليغات ماهواره اي در کنار دسترسي سريع و آسان به مشروبات الکلي و قرص هاي صنعتي و روانگردان ها زمينه ساز تشديد و ايجاد نزاع هاي خونين خياباني هستند.همچنين محروميت نسبي بيشترين تأثير را در بروز نزاع و ساير جرائم دارد. فيلم ها 
و سريال هاي توليد شده با نشان دادن زندگي تجملاتي باعث ايجاد احساس فقر در جامعه مي شود، که امر ذهني و هم عيني تأثيرگذار در ايجاد نزاع است.پخش فيلم ها و سريال هايي از شبکه هاي 
گوناگون ماهواره اي و شبکه هاي داخلي، که روحيه جنگجويي و مبارزه را در گروه سني کودکان، نوجوانان و جوانان به­ عنوان يک منزلت اجتماعي القا مي کند  يا آن را امري عادي تلقي مي نمايند.انجام بازي هاي 
خشن رايانه اي بين نوجوانان و جوانان مواردي هستند که درتشديد نزاع تاثير گذارند و از آنجا که سن جواني با ويژگي هاي انرژي زياد و تحريک پذيري همراه است اگر هيجانات ، اوقات فراغت، اشتغال و رفاهيات اين گروه سني به درستي مديريت نشود مي تواند يکي از علل زمينه ساز باشد. لذا توجه به تخليه هيجانات و اوقات فراغت اين گروه سني بسيار با اهميت است.
دکتر معصومه بااوش جامعه شناس و کارشناس رسمي پايه يک دادگستري در اين باره مي گويد:"روابط انسان ها 
با يکديگر در طول تاريخ همواره، همراه با تنوعاتي در شيوه هاي مدارا و تقابل با يکديگر بوده است. پيشينه نزاع و درگيري در بين افراد، ملت ها و گروه ها 
به قدمت عمر و زندگي انسان‌ها بوده است.نزاع به زد و خورد فيزيکي بين دو يا چند نفر اطلاق 
مي گردد که به بروز آثار يا عوارض جسمي  يا رواني منجر شود و از جمله موضوعاتي است که در فرهنگ بعضي از افراد، شاخص قدرت و يا دفاع از منزلت اجتماعي و فرهنگي محسوب مي شود اين مساله در جامعه در زمره آن دسته از آسيب هايي است که با ايجاد اختلال در روابط اجتماعي، فضايي آکنده از کينه، نفرت و دشمني را درميان افراد جامعه بوجود 
مي آورد و در روابط اجتماعي به عنوان يکي از آسيب هاي 
اجتماعي که ناشي از روابط ناسالم انسانيست، از آن ياد مي شود .توصيف نزاع و تبيين علل و عوامل آن، هم از لحاظ کمي و کيفي و هم از لحاظ علمي و اجتماعي اهميت دارد، زيرا از لحاظ علمي نزاع مسئله اي 
اجتماعي، واقعي، قانونمند و قابل شناخت محسوب مي شود و از لحاظ اجتماعي به مثابه يکي از موانع توسعه اجتماعي انساني به شمار مي‌رود."
نزاع به‌عنوان يک جرم، سهم مهمي در رقم سياه بزهکاري دارد؛ زيرا بزهکاران قانوني يا قضائي اين جرم کساني هستند که در مراجع قضائي محکوميت گرفته‌اند.از نگاه کارشناسان اين اهميت دارد كه برخي از افراد شريک در درگيري‌ها، به دليل فقر فرهنگي در جامعه به سمت قانون گريزي تمايل دارند و مي‌توان گفت در صورت عدم پيشگيري، قانون گريزي رفته رفته در زندگي روزمره آنها به فرهنگ تبديل و در رفتارشان نهادينه مي‌شود، اين موضوع براي جامعه آسيب‌هاي جدي را به دنبال خواهد داشت.مهم‌ترين راهكار براي پيشگيري از وقوع و كاهش نزاع‌هاي فردي و جمعي، ريشه كني فقر فرهنگي در جغرافياي جرم است؛ فقري که به واسطه کمبود امکانات فرهنگي در نقاط حاشيه‌اي شهرها، افزايش مهاجرت و بر هم خوردن همگوني بافت جمعيتي و ... رقم خورده و شکل گرفته است.
آگاهي رساني و افزايش برنامه هاي آموزشي مهارت هاي 
فردي، خانوادگي و اجتماعي مي تواند نقش موثري در کاهش آمار نزاع و خشونت داشته باشد.همچنين رسانه ها مي توانند از طريق گفتمان‌سازي‌هاي مبتني بر تقويت قيدهاي اعتقادي، اجتماعي، فرهنگي و ارزشي به عنوان نيروي بازدارنده نقش عمده‌اي در کاهش ميزان آثار و تبعات ناشي از نزاع خياباني و افزايش ميزان اميد اجتماعي از طريق تحکيم اخلاق اجتماعي ميان اقشار مختلف به عهده داشته باشند.رسانه قادر است با جهت‌دهي به افکار عمومي به تغيير رفتارهاي مبتني بر رعايت هنجارها و ارزش ها کمک کند. اين امر از طريق برجسته ساختن نهادهاي اجتماعي و تقويت احساسات عاطفي و رواني مشترک ميان شهروندان و با هدف ترميم گرايش‌هاي نابهنجار و واگرايي‌هاي اجتماعي صورت مي‌گيرد که به نوعي به‌عنوان کنترل اجتماعي مي ­توان از آن نام برد.رسانه قابليت مديريت امور فرهنگي را دارد. از اين منظر، رسانه در توليد الگوهاي فرهنگي با هدف ترويج، تقويت و نهادينه‌سازي آموزه‌ها، باورها و رفتارهاي خاص و مطلوب در جامعه مي‌تواند به حرکت‌هاي فرهنگي مشخص در جامعه جهت دهد.همراهي و همکاري ساير سازمان‌ها با رسانه در روشنگري افکار عمومي و خطرهاي اجتماعي نقش بسزايي دارد. آگاهي دقيق از زوايا و ابعاد مختلف آسيب‌هاي اجتماعي، رسانه را قادر مي‌سازد تا کنشگران اجتماعي را در راستاي اهداف برنامه‌ريزي شده فعال کند. توليد و پخش آثار تلويزيوني در قالب‌هاي مختلف نمايشي، مستند، انيميشن، گرافيک و... منجر به تقويت کارکردهاي متنوع رسانه‌اي در عرصه‌هاي آموزشي، اطلاع‌رساني و سرگرمي با هدف‌ پيشگيري، کنترل و کاهش آسيب‌هاي اجتماعي خواهد شد.

آدرس مطلب http://www.resalat-news.com/newspaper/page/9205/1/19177/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha